انجام آنها پيش از زمان ذى المقدّمه و واجب موقّت مىباشد . مثل وجوب قطع مسافت ( پيمودن راه ) نسبت به حجّ قبل از رسيدن ايّام و موسم حجّ و يا وجوب غسل جنابت براى روزه قبل از طلوع فجر « 1 » و نيز وجوب وضوء و غسل - البته بنا بر قولى - قبل از وقت نماز در وقتى كه بدانيم بعد از داخل شدن وقت ، تمكن از وضوء و غسل نخواهيم داشت . « 2 »
اصوليّون ، اين مقدّمات را در اصطلاح ، مقدّمات مفوّته ناميدهاند ، زيرا ترك آنها موجب از دست دادن واجب و ذى المقدّمه در وقت آن خواهد شد . « 3 »
هامش
- شرح و توضيح هركدام از اين چهار قسم در « نهاية الايصال 1 / 706 تا 719 » گذشت . بحث از مقدمات مفوّته ، نسبت به واجبات موقّت ، يعنى واجباتى كه زمان و وقت معينى براى انجام آن در شرع مقدّس ، قرار داده شده مىباشد . مثل نماز ، حجّ ، روزه .
( 1 ) - يعنى رواياتى وارد شده مبنى بر اينكه قطع مسافت و پيمودن راه براى حجّ قبل از دهم ذىالحجّه كه زمان وجوب حجّ بوده ، واجب مىباشد . يا شخصى كه در ماه مبارك رمضان ، جنب شده بر او واجب است ؛ قبل از طلوع فجر كه زمان واجب شدن روزه بوده ، غسل كند . در اين دو مورد همهء علما اتفاق نظر دارند .
( 2 ) - مثلا شخصى قبل از رسيدن وقت نماز ظهر ، وضوء نداشته و يا جنب شده است . در اين ساعت و محلّى كه قرار دارد ، آب براى وضوء و غسل وجود دارد . حال اگر اين شخص در اين ساعت اقدام به وضوء يا غسل نكند ، مىداند تا ساعتى ديگر ، آب شهر قطع شده و به گونهاى مىشود كه آب براى وضوء و غسل وجود ندارد تا نمازش را با طهارت مائيّه يعنى با وضوء يا غسل بخواند . و يا مىخواهد مسافرت كند و مىداند اگر وضوء نگيرد و يا غسل نكند در ادامهء راه ، آبى براى وضوء يا غسل وجود ندارد كه نمازش را با وضوء و غسل بخواند . در اين صورت ، گفته شده است ؛ بر اين شخص واجب است ، قبل از رسيدن وقت ظهر كه زمان وجوب نماز بوده ، وضوء گرفته و غسل كند تا در زمان واجب يعنى به هنگام ظهر ، بتواند نمازش را با وضوء و غسل بخواند . البتّه اين مسئله مورد اختلاف بوده و بعضى همچون سيد حكيم در « مستمسك العروة الوثقى 4 / 436 - 440 و 490 ، مسئلهء 32 » همچون صاحب « العروة الوثقى » قائل به آن مىباشند .
( 3 ) - زيرا اگر مكلّف ، اقدام به پيمودن راه پيش از زمان دهم ذىالحجّه البتّه با توجه به بعد مسافتى -