موصوله به معناى عمل يا مقدّمه برگشته و اگر ماء موصوله به معناى مقدّمه باشد ، تأنيث ضماير به لحاظ لفظ ماء موصوله مىباشد .
هو . . . هل يشمل . . . انّ ذلك يختصّ بالخارجيّة : ضمير « هو » و ضمير در يشمل و در يختصّ به نزاع در مقدّمهء واجب كه مشار اليه براى « ذلك » بوده برمىگردد .
و سندهم . . . على نفسه : ضمير در « سندهم » به جماعة و در « نفسه » به شىء برمىگردد .
يستحيل اتّصافه . . . ما دام انّه . . . انّه جزء الواجب الخ : ضمير در « اتّصافه » و هر دو « انّه » به جزء برمىگردد .
و حينئذ . . . ايضا . . . قد اختلفوا . . . الوجه فيه الخ : مقصود از « حينئذ » يعنى « حين اذ ينبسط الوجوب على الاجزاء » بوده و مقصود از « ايضا » يعنى همچون وجوب نفسى بوده و ضمير در « اختلفوا » به علما يا اصوليّون و در « فيه » به استحاله برمىگردد .
و لمّا كان . . . منه . . . مع انّه . . . حوله . . . نطوى عنه صفحا . . . ان شاء : كلمهء « كان » با اسم و خبرش ، جملهء شرط براى « لمّا » و جملهء « فنحن نطوى الخ » جواب براى آن بوده و ضمير در « فيه » و « انّه » و « عنه » به بحث و در « شاء » به طالب برگشته و كلمهء « صفحا » تمييز بوده براى « نطوى » به معناى درپيچيدن و در اينجا مقصود ، بستن مىباشد .
شرح ( پرسش و پاسخ )
206 - بيان مصنّف در امر چهارم از امور نهگانه در چه رابطه مىباشد ؟
( 4 - مقدّمة الوجوب . . . قسمين مشهورين )
ج : مىفرمايد : امر چهارم در رابطهء با مقدّمهء وجوب بوده كه اصوليّون ، مقدّمه را در رابطه با واجب به دو قسم كه مشهور بوده تقسيم كردهاند .