ضمير در « عليها » و « تكون » و « انّها » به ماء موصوله به معناى مقدّمه برگشته و تأنيث آنها به اعتبار معناى ماء موصوله مىباشد .
على وجه تكون . . . و مع ذلك تسمّى مقدّمة الوجوب : ضمير در « تكون » و ضمير نايب فاعلى در « تسمّى » به ماء موصوله به معناى مقدّمه برگشته و كلمهء « مقدّمة » مفعول دوّم و اضافه به بعدش شده و مشار اليه « ذلك » مفروض الوجود بودن مقدّمه مىباشد .
و مثالها . . . و يسمّى الواجب . . . اليها الواجب المشروط : ضمير در « مثالها » به مقدّمهء وجوبيّه و در « اليها » به استطاعت ، بلوغ ، عقل و قدرت برگشته و كلمهء « الواجب » اوّلى نايب فاعلى براى « يسمّى » و « الواجب » دوّمى مفعول دوّم و كلمهء « المشروط » صفت براى مفعول مىباشد .
2 - مقدّمة الواجب و تسمّى المقدّمة الوجوديّة : يعنى « القسم الثّانى مقدّمة الواجب و الخ » كلمهء « القسم الثّانى » موصوف و صفت و مبتدا و كلمهء « مقدّمة » خبر و اضافه به بعدش شده و ضمير نايب فاعلى در « تسمّى » به مقدّمه واجب برگشته و كلمهء « المقدّمة » مفعول دوّم و كلمهء « الوجوديّة » صفت آن مىباشد .
و هى ما يتوقّف عليها . . . بها . . . اليها مطلقا : ضمير « هى » به مقدّمهء وجوديّه و ضمير در « عليها » و « بها » و « اليها » به مقدّمه برگشته و مقصود از « مطلقا » يعنى چه مقدّمه وجود داشته باشد يا وجود نداشته باشد .
و لا تؤخذ بالنّسبة اليه . . . تحصيلها . . . لتحصيله : ضمير در « لا تؤخذ » و در « تحصيلها » به مقدّمه و در « اليه » و « لتحصيله » به واجب برمىگردد .
و يسمّى الواجب . . . اليها الواجب المطلق : ضمير در « اليها » به مقدّمه برگشته و كلمهء « الواجب » اوّلى ، نايب فاعل و دوّمى مفعول دوّم براى « يسمّى » بوده و كلمهء « المطلق » صفت براى مفعول مىباشد .
نهاية الإيصال ( شرح فارسى أصول الفقه ) ( فارسى ) — صفحة 444
مساهمون: حسن سيد اشرفى
ص٤٤٤