فيكون وجوبها وصلة . . . تحصيل ذيها : هر دو ضمير مؤنّث به مقدّمه برگشته و كلمهء « وصلة » به معناى پيونددهنده و رساننده مىباشد .
و لو لا انّ ذاها كان . . . لما اوجب المقدّمة : ضمير در « ذاها » كه اسم براى « انّ » بوده به مقدّمه برگشته و مقصود ، ذى المقدّمه بوده و ضمير در « كان » به « ذاها » و در « واجب » به مولى برمىگردد .
و يشير الى هذا المعنى . . . تعريفهم . . . بانّه ما وجب الخ : مشار اليه « هذا المعنى » معناى باعثيّت و داعويّت بوده و ضمير در « تعريفهم » به اصوليّون و ضمير در « بانّه » به واجب غيرى و در « وجوب » به ماء موصوله به معناى واجب برمىگردد .
و لغرض تحصيله و التّوصّل اليه . . . القول به هو تحصيل ذيها الواجب : ضمير در « تحصيله » و « اليه » به واجب ديگر و در « به » به وجوب مقدّمه و ضمير « هو » ضمير فصل و به غرض و ضمير در « ذيها » به مقدّمه برگشته و كلمهء « تحصيل » خبر براى « يكون » بوده و اضافه به بعدش شده است .
و هذا المعنى هو الّذى . . . ان يكون . . . و يلزمها . . . لوجوبه الخ : ضمير « هو » و ضمير در « يكون » به « هذا المعنى » كه مشاراليهاش ، معناى باعثيّت و داعويّت بوده برگشته و ضمير مفعولى در « يلزمها » به تبعيّت مقصوده و در « لوجوبه » به ذى المقدّمه برمىگردد .
و عليه . . . و لكنّه . . . بما هى . . . لا يقصد فاعلها . . . الى ذيها : ضمير در « عليه » به معناى تبعيّت مقصوده يعنى باعثيّت و داعويّت و در « لكنّه » به وجوب حقيقى و ضمير « هى » و ضمير در « فاعلها » و در « ذيها » به مقدّمه برمىگردد .
كذلك وجوبها انّما هو . . . ذيها . . . لا تقصد الخ : مشار اليه « ذلك » همچون خود مقدّمه بوده و ضمير در « وجوبها » و « ذيها » به مقدّمه و ضمير « هو » به « وجوبها » و ضمير نايب فاعلى در « لا تقصد » به آلة برمىگردد .
و سرّ هذا . . . اذا امر . . . فانّه لا بدّ له . . . تحصيله : مشار اليه « هذا » آلى و توصّلى بودن وجوب غيرى بوده و ضمير در « امر » و « له » به مولى و در « تحصيله » به ذى المقدّمه برگشته و در
نهاية الإيصال ( شرح فارسى أصول الفقه ) ( فارسى ) — صفحة 418
مساهمون: حسن سيد اشرفى
ص٤١٨