طريقيّت مىباشد مثل قاعدهء يد ، اصالة الصّحة ، قاعده بازار مسلمين و مانند اينها .
بنابراين ، اگر اماره با واقع مطابق شود كه بحثى در آن نيست . امّا اگر خطا كند ، واقع به حال خودش باقى بوده و بنا بر قول به طريقيّت نيز مصلحتى كه جبران مصلحت فوتشده را بكند در مؤدّاى اماره حادث نمىشود . نهايت امر ، آن است كه مكلّف در عمل به اماره در صورت كشفل خلاف معذور بوده و شأن امارهء جارى در موضوعات در مجزى بودن و نبودن همچون امارهء جارى در احكام مىباشد . « 1 »
هامش
( 1 ) - ولى بايد گفت : در اينجا يعنى در امارات جارى چه در احكام و چه در موضوعات نيز حقّ با مجزى بودن مىباشد . زيرا اوّلا : قبلا هم گفته شد ؛ مأمور به واجبات عبادى ، عبارت از طبيعت كلّى بوده و نه مصاديق و افراد و گفته شد ؛ امتثال اين مأمور به كلّى به اعتبار احوال و شرايط مكلّفين متفاوت است . به عبارت ديگر ، مأمور به مكلّف در هر زمان و شرايطى ، يك امر بيشتر نيست و آن امر به طبيعت مىباشد . مثلا امر متوجّه به مكلّف نسبت به نماز در روز جمعه يك امر بيشتر نبوده و آن طبيعت نماز مىباشد ولى براى شخص شاكّ ، عبارت از مصداق و از نمازى است كه مطابق مؤدّاى اماره يعنى نماز جمعه مثلا مىباشد و براى شخصى كه كشف خلاف مىشود از زمان كشف خلاف ، عبارت از مصداق و مؤدّاى مطابق با آن مثلا نماز ظهر خواهد بود . ثانيا : امارات در يك نگاه كلّى همان اوامر اضطراريّه بوده كه وظيفهء شخص مضطر را بيان مىكند . ولى اضطرار در اوامر اضطراريّهء مصطلح ، عبارت از عدم اختيار و عدم تمكّن از انجام شرط يا جزء يا وجود علم به شرط يا جزء بودن آن بوده ولى اضطرار در اوامر ظاهريّه ، عبارت از جهل مكلّف و گرفتار شكّ در اصل تكليف يا معلّق تكليف مىباشد . و از آنجا كه فلسفه و دليل حجّيّت اوامر اضطراريّه با اوامر ظاهريّه يكى بوده كه عبارت از تسهيل و آسان كردن امور بر مكلّفين مىباشد . بنابراين ، همانطور كه قول به اعاده و قضاء در اوامر اضطراريّه ، نقض غرض و مخالف تسهيل و آسان كردن امور بر مكلّفين بوده ، به همان دليل ، قول به اعاده و قضاء در اوامر ظاهريّه اعمّ از امارات و اصول كه به دنبال مىآيد نيز نقض غرض و مخالف تسهيل و آسان كردن امور بر مكلّفين خواهد بود . چرا كه دليل« يُرِيدُ اللَّهُ بِكُمُ الْيُسْرَ وَ لا يُرِيدُ بِكُمُ الْعُسْرَ »و دليل« ما جَعَلَ عَلَيْكُمْ فِي الدِّينِ مِنْ حَرَجٍ »شامل هر دو مىشود ؛ زيرا در قول به اجزاء در اوامر اضطراريّه گفته شد ؛ -