ضمير در « اطباقهم » به فقها و ضمير در « ليس » به « اطباقهم » و ضمير در « تقضى » به بداهت عقليّه و ضمير در « به » به اجزاء برمىگردد .
لانّه هنا : ضمير در « لانّه » به معناى شأن بوده و مشار اليه « هنا » قول به اجزاء مىباشد .
توضيح ذلك انّه الخ : مشار اليه « ذلك » تصوّر عدم ملازمه بوده و ضمير در « انّه » به معناى شأن مىباشد .
و القول بالاجزاء فيه معناه . . . او خارجه : كلمهء « القول » مبتدا و كلمهء « معناه » خبرش و اين جمله ، حال و كلمهء « واو » حاليه بوده و يا كلمهء « القول » عطف بر « المأتيّ به » اسم براى « انّ » بوده و منصوب باشد . ضمير در « فيه » به مأتى به در حال اضطرار و ضمير در « معناه » به اجزاء و در « خارجه » به وقت برمىگردد .
لا يرى . . . قد فات منه . . . بذلك الخ : ضمير در « لا يرى » به عقل و در « فات » به كامل و در « منه » به مكلّف برگشته و مشار اليه « ذلك » تحصيل كامل مىباشد .
لا يفى بها النّاقص و لا يسدّ . . . فى تحصيلها : ضمير در « بها » و « تحصيلها » به مصلحت ملزمه و ضمير در « لا يسدّ » به ناقص برمىگردد .
ان نقوله . . . ليس بالنّظرة الاوّلى ممّا يقتضى الخ : ضمير در « نقوله » به مقصود و در « ليس » به اتيان به ناقص و ضمير در « يقتضى » به ماء موصوله به معناى امور يا احكام برمىگردد .
شرح ( پرسش و پاسخ )
130 - توضيح مصنّف در مقام اوّل در خصوص امر اضطرارى چيست ؟
( المقام الاوّل الامر . . . ما اضطرّوا اليه )
ج : مىفرمايد : اوّلا : اوامر بىشمارى در شريعت وارد شده كه اختصاص به حال ضرورت و متعذّر بودن از امتثال اوامر اوليّه بوده و يا اختصاص به حال حرج و مشقّت داشتن امتثال اوامر اوّليّه دارد . مثل تيمّم ، وضوى جبيره يا غسل جبيره و نماز مكلّفى كه توان ايستادن و