به « ادراك » و كلمهء « القبح » عطف به « الحسن » مىباشد .
فقد نسب بعضهم . . . على ما يظهر من كلمات بعضهم انكار الخ : ضمير در كلمهء « بعضهم » كه فاعل براى فعل « نسب » بوده به اصوليّون و ضمير در « يظهر » به ماء موصوله به معناى نظر و ضمير در « بعضهم » دوّمى به اخباريّون برگشته و كلمهء « انكار » مفعول براى « نسب » بوده و اضافه به بعدش شده است .
ان يكون للعقل حقّ ادراك ذلك الحسن و القبح : جار و مجرور « للعقل » خبر مقدّم و كلمهء « ادراك » اسم مؤخّر براى « يكون » و اضافه به بعدش شده و مقصود از « ذلك الحسن و القبح » حسن و قبح عقلى بوده و عبارت « ان يكون الخ » تأويل به مصدر رفته و مضاف اليه براى كلمهء « انكار » مىباشد .
الشّيء الثّابت . . . عندهم . . . القول . . . على شىء الخ : كلمهء « الشّيء » مبتدا و موصوف و كلمهء « الثّابت » صفت و كلمهء « القول » خبر بوده و ضمير در « عندهم » به اخباريّون برگشته و مقصود از « شىء » ادراك مىباشد .
و قد فسّر هذا القول . . . منهم : ضمير در « منهم » به اخباريّون برگشته و كلمهء « هذا » نايب فاعل براى « فسّر » و كلمهء « القول » بدل يا عطف بيانش بوده و مقصود از « هذا القول » قول به جايز نبودن اعتماد بر ادراكات عقلى در اثبات احكام شرعى مىباشد .
1 - انكار ادراك . . . و هذه هى . . . لها الخ : يعنى « الوجه الاوّل انكار ادراك . . . » كلمهء « الوجه » مبتدا و موصوف و كلمهء « الاوّل » صفت ، و اين مبتدا ، بدل اوّل تفضيلى براى « وجوه ثلاثة » بوده و كلمهء « ادراك » خبر و اضافه به بعدش شده و ضمير « هى » به « مشار اليه » « هذه » يعنى انكار ادراك عقل براى حسن و قبح واقعى برگشته و مؤنّث بودن هر دو به اعتبار خبر بوده و ضمير در « لها » به « مسألتنا » برمىگردد .
2 - بعد الاعتراف . . . انكار الملازمة بينه و الخ : يعنى « الوجه الثّانى بعد الاعتراف . . . »
نهاية الإيصال ( شرح فارسى أصول الفقه ) ( فارسى ) — صفحة 221
مساهمون: حسن سيد اشرفى
ص٢٢١