نايب فاعل براى « الموضوع » بوده و ضمير در « له » به معنا برمىگردد .
كما نسب الى المشهور الخ : ضمير نايب فاعلى در « نسب » به مأخوذ بودن اطلاق در معناى موضوع له اسماء اجناس برمىگردد .
او انّها موضوعة لنفس المعانى بما هى : ضمير در « انّها » به اسماء اجناس و ضمير « هى » به معانى برمىگردد .
يستفاد من دالّ آخر : ضمير نايب فاعلى در « يستفاد » به اطلاق برمىگردد .
و هو نفس تجرّد الخ : ضمير « هو » به « دالّ آخر » برمىگردد .
متوفّرة فيه : كلمهء « متوفّرة » يعنى فراهم بودن كامل و ضمير در « فيه » به لفظ برمىگردد .
و هذا القول الثّانى اوّل من صرّح به : كلمهء « هذا » مبتداى اوّل و كلمهء « القول الثّانى » موصوف و صفت بوده و بدل براى « هذا » و كلمهء « الاوّل » مبتداى دوم و اضافة شده به « من » موصوله با جملهء صلهاش يعنى « صرّح به » كه ضمير در « صرّح » به « من » و ضمير در « به » به قول دوّم برگشته و كلمهء « سلطان العلماء » خبر براى مبتداى دوّم و اين مبتداى دوم با خبرش ، خبر براى مبتداى اوّل مىباشد .
فيما نعلم : كلمهء « ماء » موصوله بوده و با جملهء صلهاش ، مجرور به « فى » و اين جار و مجرور ، متعلّق به « صرّح » مىباشد .
فى حاشيته الخ : ضمير در « حاشيته » به سلطان العلماء برگشته و اين جار و مجرور ، متعلّق به « صرّح » مىباشد .
و تبعه جمع من تأخّر عنه : ضمير مفعولى در « تبعه » و ضمير در « عنه » به سلطان العلماء و ضمير در « تأخّر » به « من » موصوله برمىگردد .
و على القول الاوّل : يعنى مأخوذ بودن اطلاق در معناى موضوع له اسماء اجناس .
و على القول الثّانى : يعنى موضوع بودن اسماء اجناس براى صرف معانى و استفادهء اطلاق
نهاية الإيصال ( شرح فارسى أصول الفقه ) ( فارسى ) — صفحة 475
مساهمون: حسن سيد اشرفى
ص٤٧٥