القيد فى الجملة الشّرطيّة الى الهيئة او المادّة . و سيجىء تحقيق الحال في موضعه ان شاء اللّه تعالى .
ترجمه :
[ در امكان واجب معلّق ]
و هرآينه واقع شده است بحث و كلام در اينجا ( واجب معلّق ) در دو مقام :
اوّل : در امكان واجب معلّق است . و معروف از صاحب فصول ، قول به امكان و وقوع آن ( واجب معلّق ) است . و حال آنكه اكثر ، بر استحالهء آن ( واجب معلّق ) است . و اين ( استحاله واجب معلّق ) مختار است . و به زودى متعرض مىشويم به آن ( مختار ) ان شاء اللّه تعالى - در مقدمهء واجب با بيان سرّ در رفتن به امكان و وقوع آن ( واجب معلّق ) . و به زودى بيان مىكنيم ؛ اينكه همانا واجب از حيث فعليّت در مثال حجّ ، آن ( واجب فعلى ) رفتن و تهيّه مقدّمات است . و امّا خود اعمال حجّ ، پس وجوب آن ( اعمال حجّ ) مشروط است به رسيدن موسم و قدرت يافتن برآن ( اعمال حجّ ) در زمان آن ( حجّ ) .
دوّم : در اين است كه همانا ظاهر جمله شرطيّه در مثل قولشان « وقتى داخل شد وقت ، پس نماز بخوان » آيا همانا شرط ، شرط براى وجوب است ، پس واجب نمىباشد نماز در مثال مگر بعد از داخل شدن وقت ، يا همانا آن ( شرط ) براى واجب است ، پس مىباشد واجب ، خودش ، معلّق بر داخل شدن وقت در مثال و امّا وجوب ، پس آن ( وجوب ) فعلى مطلق است ؟ و به عبارت ديگر آيا همانا قيد ، شرط براى مدلول هيئت امر است در جزاء يا همانا آن ( قيد ) شرط براى مدلول مادّه امر است در جزاء ؟