مىكند . « 1 »
365 - آيا نمىتوان در حالت چهارم هم گفت يك امتثال كافى است چرا كه تداخل اسباب مىشود « 2 » و همچون حالت تأكيد باشد ؟ ( و امّا القول . . . مفهوم الشّرط )
ج : مىفرمايد : قائل شدن به تداخل اسباب به اينكه بتوان براى هر دو مطلوب ، يك امتثال انجام داد اگرچه ممكن است ، ولى تداخل از باب تأكيد نيست . زيرا تداخل را وقتى مىتوان فرض كرد كه امر دوّم ، تأسيسى باشد . يعنى دو امر وجود دارد كه با يك عمل مىتوان هر دو را امتثال كرد . « 3 » ولى بايد دانست كه تداخل در هر حالى چه تداخل اسباب و چه تداخل مسبّبات ، خلاف اصل بوده و نمىتوان به آن قائل شد مگر به خاطر وجود دليل خاصّى . چنانچه در غسل جنابت ، دليل بر تداخل وجود دارد مبنى بر اينكه غسل جنابت از همه غسلهاى ديگر كفايت مىكند . « 4 » بحث از تداخل مفصلا در مفهوم شرط خواهد آمد .
هامش
( 1 ) - گفته شد ؛ هر شرطى به منزله سبب بوده و هر سببى نيز حكم جداگانه خود را دارد .
( 2 ) - تداخل اسباب در جايى است كه مشروط در دو امر يكى بوده ولى شرطها متفاوت است .
در اينجا بحث است كه آيا اين دو شرط و سبب ، تداخل مىكنند ؟ يعنى شرط غسل در جنابت با شرط غسل در مسّ ميت باهم تداخل كنند به اين معنى كه با يك مسبّب كه هر دو در ظاهر مشترك و يكى بوده يعنى با يك غسل مىتوان هر دو شرط را امتثال كرد ؟
( 3 ) - يعنى تا امر دوم تأسيسى نباشد به اين معنا كه سبب آن غير از سبب در امر اوّل و به عبارت ديگر مطلوب در آن غير از مطلوب در امر اول بوده نمىتوان بحث از تداخل كرد . تداخل وقتى متصوّر است كه دو چيز باهم تفاوت دارند ولى آنها را داخل هم كنيم .
( 4 ) - مثلا اگر فردى ميتى را مس كرد و بعد از آن جنب شد مىتواند براى هر دو مورد ، يك غسل انجام دهد و غسل جنابت كفايت از غسل مس ميت هم مىكند . و يا اگر نذر كرده بود اگر فلان كارش انجام شود غسل كند ، حال اگر روزى كه مسّ ميت كرده و جنب نيز شده است ، حاجتش هم برآورده شود ، غسل جنابت براى هر سه مورد كفايت مىكند .