و عليه : ضمير در « عليه » به وضع صيغه ( كه جز براى نسبت طلبيّه نبوده ) و وضع مادّه ( كه جز براى حدث نبوده ) برمىگردد .
فلا دلالة لها لا بهيئتها و لا بمادّتها : تمام ضمائر مؤنث به صيغه افعل برمىگردد .
على شىء منهما : ضمير در « منهما » به فور و تراخى برمىگردد .
هذا بالنّظر الخ : مشار اليه « هذا » اقوال نقل شده و قول حقّ مىباشد .
الى الدّليل الخارجىّ المنفصل : مقصود از دليل خارجى منفصل ، منفصل از صيغه امر مىباشد .
الّا ما دلّ عليه : ضمير در « عليه » به ماء موصوله كه به معناى واجب بوده برمىگردد .
ينصّ على جواز التّراخى فيه : ضمير در « ينصّ » كه به معناى آشكارا گفتن و تصريح كردن بوده به دليل خاصّ و در « فيه » به ماء موصوله برگشته و عبارت « ينصّ الخ » صفت « دليل خاصّ » مىباشد .
و قد ذكروا لذلك : ضمير در « ذكروا » به اصوليّون برگشته و مشار اليه « ذلك » قول به فور مىباشد .
الأولى : يعنى « الآية الأولى » آيهء اوّل .
و تقريب الاستدلال بها : ضمير در « بها » به « الأولى » آيهء اوّل برمىگردد .
لا تكون الا بالمسارعة الى سببها : ضمير در « تكون » و ضمير در « سببها » به مسارعة برمىگردد .
و هو الاتيان الخ : ضمير « هو » به « سببها » يعنى سبب مغفرت برمىگردد .
لمسارعة العبد اليها : ضمير در « اليها » به مغفرت برمىگردد .
عن الاتيان بها فورا : ضمير در « بها » به خيرات برمىگردد .
نهاية الإيصال ( شرح فارسى أصول الفقه ) ( فارسى ) — صفحة 583
مساهمون: حسن سيد اشرفى
ص٥٨٣