شرح ( پرسش و پاسخ )
334 - واجب تعيينى و واجب تخييرى كدام است و چه فرقى باهم دارند ؟ ( الواجب التّعيينىّ . . . و التّخييرىّ )
ج : واجب تعيينى : واجبى است كه واجب ديگرى همانند و جانشين در عرض آن نباشد . مثل نماز يوميّه . « 1 »
واجب تخييرى : در مقابل واجب تعيينى مىباشد . يعنى واجبى كه همانند و جانشين در عرض دارد . مثل افراد كفارهء خوردن عمدى روزهء ماه رمضان كه يكى از سه فرد است 1 - اطعام شصت مسكين 2 - دو ماه پشت سر هم روزه گرفتن 3 - آزاد كردن بنده .
فرق اين دو آن است كه در واجب تعيينى ، وجوب عمل ، مطلق بوده و مقيّد به عدم انجام ديگرى نمىباشد . ولى واجب تخييرى ، وجوب عملش ، مقيّد به عدم انجام ديگرى مىباشد . « 2 »
335 - ظهور صيغه امر ، مقتضى كداميك از واجب تعيينى يا تخييرى مىباشد ؟
( فاذا علم . . . مزيد بيان مفقود )
ج : مىفرمايد : اگر دانسته شد و دليل اقامه شد كه فلان واجب ، واجب تعيينى يا
هامش
( 1 ) - يعنى وجوب ، معيّنا و مشخّصا به يك عمل تعلّق گرفته و مطلوب شارع همان عمل معيّن بوده و مصلحت نيز در همان عمل است و عمل ديگرى نمىتواند جانشين آن شود .
( 2 ) - يعنى وجوب ، به خصوص يك عمل تعلّق نگرفته و آن عمل به نحو معيّن ، مطلوب شارع نبوده ، بلكه مطلوب مولى ، تعلّق گرفته به آن عمل و غير آنكه مكلّف از همان اوّل ، مخيّر است يكى از اينها را انجام دهد . ولى انجام هركدام مقيّد است به اينكه آن ديگرى انجام نشود . يعنى انجام شصت روز روزه ، مقيّد است به اينكه مكلّف ، اطعام شصت مسكين يا عتق رقبه نكند .