بين مراتبه و افراده : ضمير در « مراتبه » و « افراده » به كلّى جامع برمىگردد .
مثلا الفاسدة و الصحيحة : كلمهء « الفاسدة » مفعول به براى فعل محذوف « امثل » مىباشد كه كلمهء « مثلا » مفعول مطلق و شاهد برآن بوده و كلمهء « الصحيحة » نيز عطف بر « الفاسدة » مىباشد .
كثيرة متفاوته : كلمهء « كثيرة » خبر « انّ » و كلمهء « متفاوتة » صفت « كثيرة » مىباشد .
و ليس بينها قدر جامع : ضمير در « بينها » به مراتب صحيح و فاسد صلاة برمىگردد .
يصحّ وضع اللّفظ بازائه : ضمير در « بازائه » به قدر جامع برمىگردد .
توضيح ذلك : مشار اليه « ذلك » توهّم مىباشد .
اذا فرض عدمه : ضمير در « عدمه » به « اىّ جزء » هر جزئى برمىگردد .
على الباقى : يعنى باقى اجزاء .
كما يصحّ صدقه مع وجوده : ضمير در « صدقه » به اسم صلاة و در « وجوده » به جزء برمىگردد .
و فقدان غيره من الاجزاء : ضمير در « غيره » به جزء برگشته و « من الاجزاء » بيان « غيره » مىباشد .
و عليه : ضمير در « عليه » به صدق اسم صلاة بر فاقد جزء و واجد جزء برمىگردد .
عند وجوده غير مقوّم عند عدمه : ضمير در « وجوده » و « عدمه » به « كلّ جزء » هر جزئى برگشته و كلمهء « غير » كه اضافه به « مقدّم » شده نيز صفت « كلّ » مىباشد .
يلزم التّرديد فيها : ضمير در « فيها » به ماهيّت برمىگردد .
لانّ اىّ جزء منها : ضمير در « منها » به ماهيّت برمىگردد .
نهاية الإيصال ( شرح فارسى أصول الفقه ) ( فارسى ) — صفحة 338
مساهمون: حسن سيد اشرفى
ص٣٣٨