شرح ( پرسش و پاسخ )
209 - مصنّف ظهور ثمرهء نزاع را در صحيحى و اعمّى مبتنى بر چه بيانى مىداند ؟ ( و من هذا البيان . . . نحن فيه )
ج : مىفرمايد : ثمرهء نزاع در صحيحى و اعمّى از ميان ما در دو صورت مسئله از شكّ ظاهر مىشود .
210 - ثمرهء نزاع صحيحى و اعمّى اگر قائل به اعمّى بود با توجه به دو صورت مسئله از شك چه خواهد بود ؟ ( فانّه فى فرض . . . فى الامتثال بفاقدها )
ج : مىفرمايد : اگر فرض كنيم مولى امر به صلاة كرد و فرمود « اقيموا الصّلاة » و ما شكّ كرديم نمازى كه مأمور به است آيا سوره هم جزء آن بوده يا جزء آن نيست ؟ اگر قائل شويم كه لفظ صلاة وضع شده براى معناى اعمّ ، آنوقت شكّ در جزئيّت سوره براى صلاة از نوع صورت اوّل شكّ است كه گفتيم صدق عنوان مأمور به يقينى و شكّ در دخالت قيد زائد در غرض مولى مىباشد . زيرا بناء بر قول اعمّى ، از آنجا كه به نماز فاقد سوره نيز نماز اطلاق مىشود بنابراين ، عنوان صلاة بر مصداق و ماهيّتى هم كه فاقد سوره بوده صدق مىكند ولى شكّ در اين است كه آيا قيد زائدى يعنى سوره در ماهيّت صلاة ، شرط بوده و مقصود مولى است يا نه ؟ در اينجا چون صدق عنوان مأمور به قطعى و شكّ در اعتبار قيد زائد در غرض مولى مىباشد ، به دليل لفظى اصالت اطلاق تمسّك جسته و با تمسّك به اين اصل ، نفى مىكنيم اعتبار اين قيد را و حكم مىشود به جايز بوده اكتفاء به نماز فاقد سوره در مقام امتثال . « 1 » يعنى با نماز فاقد سوره نيز امتثال امر مولى مىشود .
هامش
( 1 ) - بايد توجه داشت كه تمسّك به اصالت اطلاق در وقتى است كه مقدّمات حكمت تمام