ديگر شكّ در محصّل غرض نمىتوان به اصول لفظيّه مثل اصالت اطلاق تمسّك كرد براى داخل كردن مصداق مشكوك در عنوان مأمور به تا اكتفاء بشود به اين مصداق مشكوك در امتثال امر مولى . « 1 » بلكه بايد رجوع به اصول عمليه مثل اصل احتياط يا برائت شود .
هامش
( 1 ) - مثلا مولى مىفرمايد : « اكرم العلماء » و نمىدانيم كه فلان شخص مثلا زيد اصلا عالم بوده تا عنوان « العلماء » بر او صادق و اكرامش واجب باشد و با اكرامش ، اتيان امر بشود . يا عالم نبوده و عنوان بر او صادق نبوده و اكرامش واجب نبوده و با اكرام او اتيان حاصل نمىشود .
در اينجا همه مىگويند جاى تمسّك به اصالت اطلاق « العلماء » يعنى تمسّك به اصول لفظيّه نبوده چرا كه خطاب مجمل مىشود . بنابراين ، دستمان از اصول لفظيّه كوتاه بوده و بايد به اصول عمليّه تمسّك جست . و مانند اين مورد كه مصداق مشكوك از موارد اقلّ و اكثر نيست ، جاى احتياط و اشتغال مىباشد . يعنى با اكرام زيد ، اتيان امر نمىشود . ولى اگر موضوع مشكوك از موارد اقلّ و اكثر باشد يعنى مأمور به از امور مركّب باشد مثل نماز . اينجا دو قول است . بعضى قائل به احتياط و اشتغال ذمّه بوده و بعضى نيز قائل به برائت مىباشند .