بحث است آيا براى معناى صحيح وضع شدهاند يا اعمّ از صحيح و فاسد ، عبارت است از عبادات و معاملاتى كه اجزاء و شرائط آنها تمام و كامل باشد بنابراين ، معناى صحيح ، عبارت از تامّ الاجزاء و الشّرائط مىباشد .
205 - نتيجهگيرى مصنّف از بيان مقدّمهء دوّم يعنى بيان معناى صحيح چيست ؟ ( و الصّحيح . . . من النّاقص )
ج : مىفرمايد : وقتى معناى صحيح از عبادات و معاملات عبارت از تامّ الاجزاء و الشّرائط شد . آنوقت نزاع در مسئلهء صحيح و اعمّ برگشت مىكند به اينكه آيا موضوع له اين الفاظ عبارت از خصوص معناى تام الاجزاء و الشّرائط از عبادات و معاملات بوده يا عبارت از اعمّ از تام الاجزاء و الشّرائط و ناقص مىباشد .
206 - مقدمهء سوّم مصنّف قبل از بيان نظرش چيست ؟ ( الثّالثة . . . اللّفظ )
ج : مىفرمايد : مقدّمهء سوّم در ثمرهء نزاع بوده به گونهاى كه افراد قائل به وضع اين الفاظ براى معناى اعمّ كه اعمّى ناميده مىشوند مىتوانند هنگام شكّ ، به اصالت اطلاق لفظ مراجعه كنند . ولى افراد قائل به وضع اين الفاظ براى صحيح كه صحيحى ناميده مىشوند ، نمىتوانند به اصل اصالت اطلاق لفظ مراجعه نمايند .
خلاصه اعمّى هنگام شكّ ، به اصالت اطلاق لفظ رجوع مىكند ولى صحيحى نمىتواند به اصالت اطلاق لفظ مراجعه كند .
نهاية الإيصال ( شرح فارسى أصول الفقه ) ( فارسى ) — صفحة 323
مساهمون: حسن سيد اشرفى
ص٣٢٣