چيست ؟ ( و امّا انّ . . . المراد منها »
ج : مىفرمايد : اينكه تثنيه و جمع به منزلهء تكرار لفظ بوده ، معنايش تكرار در مصاديق معناى اراده شده از مادّه و لفظ مفرد است نه تكرار خود معناى مفرد .
بنابراين ، « عينين » و « عيون » يعنى دو فرد و مصداق و يا سه فرد يا بيشتر از معناى مفرد . حال اگر معناى مادّه عبارت از چشم باشد يعنى دو چشم يا سه چشم و بيشتر و اگر از مفرد اراده معناى جاسوس شده باشد يعنى دو جاسوس يا سه جاسوس و بيشتر نه آنكه خود معنا تكرار شود و تثنيه تكرار معنا باشد يعنى چشم و چشمه و جمع عبارت از چشم ، چشمه و جاسوس باشد .
190 - جواب مصنّف به گروهى كه گفتهاند از لفظ مشترك در تثنيه و جمع مىتوان ارادهء افراد و مصاديق متعدّد از دو معنا و طبيعت كرد همچون اعلام شخصيّه چيست ؟ ( فلو اريد من . . . « المسمّى » مجازا )
ج : مىفرمايد : چنين چيزى ابدا ممكن نيست مگر به نحو مجاز به اينگونه كه مادهء و لفظ مفرد را تأويل برد به « المسمّى بهذا اللّفظ » يعنى ناميدهشدهء به اين لفظ . مثلا در جئنى بعينين » اگر از « عينين » ارادهء چشم و چشمه كه دو معنا و دو فرد از معناى مختلف بوده بشود با تأويل بردن آن ممكن است . يعنى مقصود از « عينين » مسمّاى به عين باشد و « جئنى بعينين » يعنى « جئنى بالمسمّى بالعين » يعنى هرچه را كه عين ناميده مىشود برايم بياور . و يا در اعلام شخصيّه اگر گفته شود « رايت محمّدين » و از « محمّدين » دو شخص و دو ذات اراده شود ممكن نيست مگر با تأويل به « المسمّى بمحمّد » يعنى معنا چنين مىشود : ديدم كسانى را كه محمّد ناميده مىشدند . ولى
نهاية الإيصال ( شرح فارسى أصول الفقه ) ( فارسى ) — صفحة 299
مساهمون: حسن سيد اشرفى
ص٢٩٩