تخطي إلى المحتوى الرئيسي

نهاية الإيصال ( شرح فارسى أصول الفقه ) ( فارسى ) — صفحة 271

مساهمون:

ص٢٧١
ج : مىفرمايد : در اين مورد نيز شبهه‌اى نيست كه استعمال لفظ مشترك در مجموع معانىاش به عنوان عامّ مجموعى كه همهء آن معانى مجموعا مقصود باشد به گونه‌اى كه دلالت لفظ مشترك بر همهء معانى بالمطابقه و بر هريك از معانى بالتّضمن بوده جايز است . « 1 » ولى چنين استعمالى به نحو مجاز بوده و نياز به قرينه دارد كه مشخص كند تمام معانى مجموعا مقصود مىباشد . مجاز بودنش نيز به اين جهت است كه استعمال لفظ در غير موضوع له خودش است . چرا كه لفظ مشترك براى هريك از معانى ، جداگانه و به صورت مستقلّ وضع شده و براى مجموع معانى به صورت يك جا وضع نشده است . 172 - اختلاف در استعمال لفظ در اكثر از يك معنا كجاست ؟ ( و انّما وقع . . . وحدة ) ج : مىفرمايد : اختلاف در آنجايى است كه آيا جايز است ارادهء بيش از يك معنا از لفظ مشترك در استعمال واحد شود به گونه‌اى كه دلالت لفظ مشترك بر هريك از معانى به نحو مستقلّ بوده و هريك از معانى به صورت جداگانه مقصود باشد ؟ به گونه‌اى كه گويا لفظ براى هريك از معانى جداگانه قرار داده شده است . « 2 »
هامش
( 1 ) - جواز چنين استعمالى به اين جهت است كه در اين استعمال در واقع لفظ در يك معنا كه عبارت از عام مجموعى بوده و داراى مصاديق متعدّدى بوده استعمال شده و استعمال در اكثر از يك معنا نمىباشد . ( 2 ) - مثلا همان‌طور كه لفظ « عين » اگر بر چشم به نحو استقلال دلالت داشت و يا به نحو استقلال بر چشمه دلالت داشت در استعمالش در اكثر از يك معنا نيز بر هريك از اين معانى به نحو استقلال دلالت داشته باشد .
نهاية الإيصال ( شرح فارسى أصول الفقه ) ( فارسى ) — صفحة 271 | حسن سيد اشرفى