و صحّت سلب متوقّف برآن مىباشد عبارت از علم اجمالى ارتكازى بوده ولى آنچه كه متوقّف بر صحّت حمل و صحّت سلب مىباشد عبارت از علم تفصيلى به وضع خواهد بود .
صحّت حمل و صحّت سلب متوقّف است بر علم اجمالى ارتكازى و حال آنكه :
علم تفصيلى به وضع متوقّف است بر صحّت حمل و صحّت سلب .
136 - اشكال دور و جواب از آن متوجّه همهء افراد است ؟ چرا ؟ ( هذا كلّه . . . باللّغة )
ج : مىفرمايد : خير : اشكال دور و جواب از آن فقط نسبت به افراد آگاه به لغت مطرح مىشود كه خودشان علم اجمالى به موضوع له داشته و با اين علامت مىخواهند علم تفصيلى پيدا كنند ولى نسبت به ناآگاهان به لغت مطرح نمىباشد .
137 - چرا اشكال دور و جواب از آن متوجّه ناآگاهان به لغت نمىباشد ؟ ( و امّا الجاهل . . . كالتّبادر )
ج : مىفرمايد : زيرا علم افراد ناآگاه ، متوقّف بر صحّت حمل و صحّت سلب در نزد اهل لغت است و صحّت حمل و صحّت سلب در نزد اهل لغت نيز متوقف بر علم خودشان به وضع است نه بر علم جاهل تا مستلزم دور باشد و بخواهيم از آن جواب دهيم . پس اصلا دورى نيست تا جوابى داشته باشد .
نهاية الإيصال ( شرح فارسى أصول الفقه ) ( فارسى ) — صفحة 223
مساهمون: حسن سيد اشرفى
ص٢٢٣