و هرآينه ذكر كردهاند اصوليّون براى تعيين حقيقت از مجاز - يعنى براى تعيين اينكه همانا آن ( لفظ ) وضع شده است براى اين معنا يا وضع نشده است - راهها و نشانههاى زيادى را كه ذكر مىكنيم اينجا ( مبحث يازدهم ) مهمترين آن ( نشانهها ) را .
نكات دستورى و توضيح واژگان
11 - علامات الحقيقة و المجاز : يعنى « الحادى عشر علامات الحقيقه و المجاز » .
من طريق نصّ اهل اللّغة : يعنى از راه تصريح اهل لغت مثل آنكه در كتابهاى لغت آمده باشد .
او لكونه نفسه من اهل اللّغة : ضمير در « لكونه » و « نفسه » به انسان برمىگردد .
لا كلام لاحد فى ذلك : مشار اليه « ذلك » فلان لفظ وضع براى فلان معنا بوده مىباشد .
فانّه من الواضح : ضمير در « فانّه » به معناى شأن مىباشد .
فى ذلك المعنى و فى غيره : مقصود از « ذلك المعنى » يعنى معناى موضوع له و ضمير در « غيره » به « ذلك المعنى » برگشته و مقصود معناى غير موضوع له مىباشد .
و قد يشكّ : ضمير فاعلى در « يشكّ » به انسان برمىگردد .
فلا يعلم انّ استعماله فيه : ضمير فاعلى در « يعلم » به انسان و در « استعماله » به لفظ مخصوص و در « فيه » به معناى مخصوص برمىگردد .
هل كان على سبيل الحقيقة : ضمير در « كان » به استعمال لفظ مخصوص در معناى مخصوص برمىگردد .
فلا يحتاج الى نصب قرينة عليه : كلمه « فاء » براى نتيجه بوده و ضمير در « يحتاج » و در « عليه » به استعمال لفظ مخصوص در معناى مخصوص برگشته و فعل مضارع « يحتاج » به دليل آنكه بعد از فاء نتيجهء بعد از استفهام قرار گرفته منصوب مىباشد .
اى لتعيين انّه موضوع لذلك المعنى : ضمير در « انّه » به لفظ برگشته و مقصود از « ذلك المعنى » معناى مشكوك مىباشد .