متكلّم برگشته مىباشد . يعنى « هو قاصد » و ضمير در « لاستعماله » به لفظ و در « فيه » به معنا برمىگردد .
انّه جادّ غير هازل : ضمير در « انّه » به متكلّم برمىگردد .
انّه قاصد لمعنى كلامه شاعر به : ضمير در « انّه » و « كلامه » به متكلّم و در « به » به معنا برمىگردد .
و الّا كانت الدّلالة الخ : يعنى « و ان احرز نصب القرينة على ارادة خلاف الموضوع له كانت الدّلالة الخ » .
شرح ( پرسش و پاسخ )
90 - دلالت الفاظ بر معانى چند قسم بوده و نظر مصنّف چيست ؟ ( قسّموا . . .
و التّصديقيّة )
ج : مىفرمايد : آن را بر دو قسم تقسيم كردهاند :
1 - دلالت تصوّريّه
2 - دلالت تصديقيّه . ولى مصنّف بعدا مىفرمايد : دلالت تصوّريّه اصلا دلالت نبوده و از قبيل تداعى معانى مىباشد .
91 - دلالت تصوّريّهء الفاظ بر معانى به چه معناست ؟ ( 1 - التّصوريّة . . . او الغالط )
يعنى ذهن شنونده به مجرد شنيدن يك لفظى كه از يك متكلّمى در هر حالتى صادر شود به معناى آن لفظ منتقل شود هرچند مخاطب بداند كه متكلّم از اين لفظ آن معنا را اراده نكرده است .
مثلا : مخاطب با شنيدن لفظ « اسد » ذهنش به معناى حقيقى آن يعنى حيوان مفترس