" ضمير مرفوع منفصل " عبارت است از : " هو ، هما ، هم ، هى ، هما ، هنّ ، انت ، انتما ، انتم ، انت ، انتما ، انتنّ ، انا ، نحن " .
" ضمير مرفوع متّصل " عبارت است از : " هو ، ا ، و ، هى ، ا ، ن ، ت ، تما ، تم ، ت ، تما ، تنّ ، ت ، نا " اينها به فعل ماضى متّصل مىشود ، و در غير ماضى " هو ، ا ، و ، هى ، ا ، ن ، انت ، ا ، و ، ى ، ا ، ن ، انا ، نحن ، " هو و هى " در ماضى و غير ماضى ، و " انت و انا و نحن " در غير ماضى در صورت اتّصال مستتر است ، " هو و هى " باستتار جائز ، و " انت ، انا ، نحن " باستتار واجب ، و اتّصال اينها به فعل در مبحث افعال بيان شد .
" ضمير منصوب منفصل " عبارت است از : " ايّاه ، ايّاهما ، ايّاهم ، ايّاها ، ايّاهما ، ايّاهنّ ، ايّاك ، ايّاكما ، ايّاكم ، ايّاك ، ايّاكما ، ايّاكنّ ، ايّاى ، ايّانا " .
" ضمير منصوب متّصل " همان منفصل است با حذف " ايّا " ، و مجرور صورتش با منصوب متّصل يكى است .
و اينها را مرفوع و منصوب و مجرور گويند ، زيرا در جاى اسم مرفوع و منصوب و مجرور واقع ميشوند ، متّصل و منفصل گويند ، زيرا به آخر كلمهاى اگر ملحق شود متّصل ، و اگر ملحق نشود منفصل گفته مىشود ، و ضمير مرفوع متّصل به فعل متّصل مىشود ، و منصوب متّصل به فعل و اسم متّصل ميگردد ، و مجرور به اسم و حرف متّصل مىشود ، و تفصيل اينها در نحو بيان شده ، و جهت معرفة بودن ضمير مرجع آن است و مرجع ضمير غائب اسمى است كه در كلام متكلّم مذكور است ، و مرجع
علوم العربية — صفحة 335
مساهمون: هاشم حسيني تهرانى
ص٣٣٥