ضمير حاضر مخاطب است ، و مرجع ضمير متكلّم خود متكلم است
3 - " اسم اشارة " و آن اسمى است كه بسبب آن به چيزى اشارة مىشود ، و جهت معرفة بودنش مشار اليه است ، و آنها عبارت است از :
" ذا " براى مفرد مذكّر ، و اگر مشار اليه نزديك باشد " هذا " و اگر متوسّط باشد " ذاك " و اگر دور باشد " ذلك " گفته مىشود .
" ذان و ذين " براى تثنيه مذكّر ، الف نون و ياء نون كه علامت تثنيه است به " ذا " ملحق شده ، و الف " ذا " براى التقاء ساكنين ساقط گرديد ، و " هذان " براى نزديك ، و " ذانك " براى متوسّط و دور است ، و در تثنيه لام آورده نميشود ، چنانچه هاء با لام در هيچ مورد از اسم اشارة آورده نميشود .
" ذى و ذه و تى و ته و تا " براى مفرد مؤنّث ، و براى نزديك بر سر يكى از آنها " ها " ميآورند ، و " هذى و هذه و هتى و هته و هتا " گفته مىشود ، و براى متوسّط و دور " تيك و تلك " گفته شده ، و با سه صيغه ديگر لام و كاف ديده نشده .
" تان و تين " براى تثنيه مؤنث ، " هاتان و هاتين " براى نزديك ، " تانك و تينك " براى متوسّط و دور .
" اولى و اولاء " براى جمع مذكّر و مؤنث ، " هؤلاء " براى نزديك " اولئك " براى دور است .
" هنا و ههنا " براى اشارة به مكان نزديك ، و " هناك و ههناك " براى مكان متوسّط ، و " هنالك " براى دور است .
و اينها كه براى نزديك و متوسّط و دور گفته شد گاهى روى نظرهائى
علوم العربية — صفحة 336
مساهمون: هاشم حسيني تهرانى
ص٣٣٦