تخطي إلى المحتوى الرئيسي

علوم العربية — صفحة 338

مساهمون:

ص٣٣٨
آمَنُوا وَ عَمِلُوا الصَّالِحاتِ لَهُمْ جَنَّاتُ النَّعِيمِ ،
و تفصيل اينها در نحو مذكور است . 5 - " اسم محلّى به ال " و " ال " چند قسم است . " ال جنس " مانند
" الْحَمْدُ لِلَّهِ رَبِّ الْعالَمِينَ : *
سپاس خدا راست كه پروردگار جهانهاست " ، " ال " در كلمه " الحمد " براى جنس است ، يعنى " حمد " اسم جنس است ، و دلالت مىكند بر جنس و ماهيّت ، لكن تنوين در آخر كلمه ممكن است آن را بر فرد تطبيق بدهد ، " ال " تنوين را زائل مىكند ، و دلالت كلمة را بر جنس صريح و خالص مينمايد ، و مانند
" إِنَّ الْإِنْسانَ لَفِي خُسْرٍ :
همانا انسان در زيان است " . " ال عهد " و آن در صورت تعيين فرد يا افراد آورده مىشود ، و آن سه قسم است . " عهد ذكرىّ " يعنى براى تعيين فردى است كه قبلا مذكور شده ، مانند
" أَرْسَلْنا إِلى فِرْعَوْنَ رَسُولًا فَعَصى فِرْعَوْنُ الرَّسُولَ :
فرستاديم سوى فرعون رسولى پس فرعون عصيان كرد آن رسول را - المزّمّل - 73 - 16 " و اين " ال " با مدخولش در حكم ضمير غائب است . " عهد حضورىّ " بر سر اسمى آورده مىشود كه نزد متكلّم حاضر باشد ، مانند
" الْيَوْمَ أَكْمَلْتُ لَكُمْ دِينَكُمْ :
امروز كامل كرديم براى شما دينتان را - المائدة - 5 - 3 " " اليوم " كه روز غدير است نزد متكلّم ، هنگام كلام حاضر است . " عهد ذهنىّ " بر سر اسمى آورده مىشود كه در ذهن متكلّم و مخاطب معلوم است ، مانند
" إِنَّ الصَّفا وَ الْمَرْوَةَ مِنْ شَعائِرِ اللَّهِ :
همانا