و تفعلل " حرف دوم ماضى نيز مضموم مىشود .
4 - ابوابى كه پس از حرف مضموم شده الف است ، يعنى باب " مفاعلة و تفاعل " آن الف قلب به واو ميگردد .
5 - حرف ماقبل آخر را هرچه باشد مكسور مينمايند .
6 - فاء الفعل در معتل العين ثلاثى مجرّد مكسور مىشود ، مگر در نه صيغه واوى غير مكسور العين ، و بمناسبت كسره فاء الفعل عين الفعل قلب به ياء مىشود اگر نباشد .
7 - در معتل اللام از هربابى باشد حرف آخر بمناسبت كسره ماقبل قلب به ياء ميگردد اگر نباشد ، اين تغييرات ماضى ، امّا تغييرات در مضارع عبارت است از :
1 - حرف مضارع در هربابى باشد مضموم ميگردد اگر نباشد .
2 - ماقبل حرف آخر در هربابى مفتوح مىشود اگر نباشد .
3 - حرف آخر قلب به ياء ميگردد اگر نباشد ، سپس در پنج صيغه كه ضمير ظاهر ندارد قلب به الف مىشود ، و حذف حرف علّة در معتل العين و معتل اللام مانند معلوم است ، لكن فاء الفعل محذوف در معتل الفاء برميگردد .
" اما صيغه امر مجهول " در هرچهارده صيغه لام مكسور مياورند ، و حرف مضارع در شش صيغه حاضر نيز بجاى خود است ، و حذف در آخر صيغههاى امر و نهى و جحد مانند معلوم است ، چنانچه همه اينها در مثالها مشاهدة خواهد شد .
در ماضى ثلاثى مجرد صحيح ميگوئى : " ضرب ، ضربا ، ضربوا ،
علوم العربية — صفحة 274
مساهمون: هاشم حسيني تهرانى
ص٢٧٤