تخطي إلى المحتوى الرئيسي

علوم العربية — صفحة 277

مساهمون:

ص٢٧٧
همچنان ديگر اقسام ، و در يائى ميگوئى : رمى ، رميا ، رموا ، رميت ، رميتا ، رمين ، رميت الخ ، " رمى " يعنى : پرتاب شد ، و چون يائى است قلبى درش نيست ، و در مكسور العين واوى ميگوئى : رضى ، رضيا ، رضوا ، رضيت ، رضيتا ، رضين ، رضيت ، رضيتما ، رضيتم ، رضيت ، رضيتما ، رضيتنّ ، رضيت ، رضينا " رضى " يعنى : پسنديده شد ، در اصل " رضو " بود ، واو قلب به ياء شد چنانچه در معلومش شد " رضى " گرديد ، و بر اين قياس ديگر مثالها را تمرين نمائيد ، و لفيف مفروق و مقرون بر قياس اينها دانسته مىشود ، چنانچه گوئى : وقى ، وقيا ، وقوا ، وقيت ، وقيتا ، وقين ، وقيت ، وقيتما ، وقيتم ، وقيت ، وقيتما ، وقيتنّ ، وقيت ، وقينا " وقى " يعنى : نگه داشته شد ، و گوئى : روى ، رويا ، رووا ، رويت ، رويتا ، روين ، رويت ، رويتما ، رويتم ، رويت ، رويتما ، رويتنّ ، رويت ، روينا " روى " يعنى : روايت شد . و در مضاعف گوئى : مدّ ، مدّا ، مدّوا ، مدّت ، مدّتا ، مددن ، مددت ، مددتما ، مددتم ، مددت ، مددتما ، مددتنّ ، مددت ، مددنا " مدّ " يعنى : كشش داده شد ، در اصل " مدد " بود ، عين الفعل ساكن و در لام الفعل ادغام شد " مدّ " گرديد . اما مضارع ثلاثى مجرد مجهول را گوئى : ينصر ، ينصران ، ينصرون ، تنصر ، تنصران ، ينصرن ، تنصر ، تنصران ، تنصرون ، تنصرين ، تنصران ، تنصرن ، انصر ، ننصر ، " ينصر " يعنى يارى مىشود ، و بر اين قياس سائر صيغه‌ها ، و همچنان است مكسور العين و مفتوح العين ، چنانچه گوئى : يضرب ، يضربان ، يضربون ، تضرب ، تضربان ، يضربن ،
علوم العربية — صفحة 277 | هاشم حسيني تهرانى