تخطي إلى المحتوى الرئيسي

علوم العربية — صفحة 133

مساهمون:

ص١٣٣
" يقلس ، قلسا و قلسانا : بيرون ريختن مائع از ظرف در اثر پرى " " فرنس ، يفرنس ، فرنسة : نيكو تدبيركردن كارهاى خانه " ثلاثى مجردش " فرس ، يفرس ، فراسة : باطن‌بينى " است .

( 7 - فعلن )

اين صورت در آخر كلمه نون زياد شده ، مانند : " برهن ، يبرهن ، برهنة : برهان آوردن " فعل از ثلاثى مجردش نيامده ، بلكه از باب افعال استعمال شده " ابره ، يبره ، ابراها " به همان معنى ، و برهان بر وزن فعلان مصدر ثلاثى مجرد است . " قحزن ، يقحزن ، قحزنة " گفته مىشود مثلا : " قحزن زيد عمرا حتّى تقحزن : زيد عمرو را زد تا افتاد ، ثلاثى مجردش " قحز يقحز ، قحزا : زدن و انداختن " است .

( 8 - فمعل )

اين صورت ميم پس از فاء الفعل زياده است ، مانند : " همرج ، يهمزج ، همرجة : آشوب و درهم‌كردن كار و خلط كردن اخبار " ثلاثى مجردش " هرج ، يهرج ، هرجا : واقع‌شدن در آشوب و فتنه " و " مرج ، يمرج ، مرجا " به همين معنى است .

( 9 - فعمل )

اين صورت ميم پس از عين الفعل زياده است ، مانند : قصمل ، يقصمل ، قصملة : جداكردن " ثلاثى مجردش " قصل ، يقصل ، قصلا " به همين معنى است .