تخطي إلى المحتوى الرئيسي

علوم العربية — صفحة 136

مساهمون:

ص١٣٦
باب استفعال است ، بلى : " سلقى ، يسلقى ، سلقاة : بر پشت افكندن " ملحق به رباعى مجرد است ، و ثلاثى مجردش " سلق ، يسلق ، سلقا " به همان معنى مىباشد ، و منشا اين خطاء آن است كه در بعضى از كتب لغت مانند قاموس " استلقى " را مطاوع " سلقى " گرفته ، پس بيننده گمان كرده كه آن مزيد فيه " سلقى " است ، و تحقيق آن است كه " استلقى " از جنبه معنى ، مطاوع " القى و سلق و سلقى " هرسه مىباشد ، و از جهت ماده مطاوع " القى " است ، چنانچه در باب استفعال گفته شد .

( صيغه منحوت )

منحوت يعنى : تراشيده شده . در اول كتاب دانستى كه اسم يا مصدر است يا غير مصدر ، و مصدر آن است كه بر حدث ( فعل يا صفت ) دلالت كند ، و غير مصدر آن است كه بر ذات دلالت مينمايد ، و نيز دانستى كه كلام مركب از چند كلمه است ، و كلام را جمله نيز ميگويند ، و مصدر اصل و ريشه صيغه‌هاى فعل است ، و حروف اصلى مصدر در همه مشتقّات آن موجود است ، ولى در كلام عرب بعضى از صيغه‌ها اصل و ريشه آنها غير از مصدر است ، يعنى يا جمله‌اى است يا اسم مفردى است كه دلالت بر ذات مىكند ، يا چند فعل است كه يك فعل از آنها گرفته شده ، صيغه هاى اين گونه افعال را منحوت ميگويند ، يعنى صيغه فعلى است كه از آن جمله يا اسم يا چند فعل تراشيده شده ، و تراشيدنش اين