شرح فارسى كفاية الاصول مرحوم آخوند خراسانى — صفحة 427
انه به لحاظ اضافته الى الآخر و انه حدث فى زمان حدوثه و ثبوته او قبله و لا شبهة ان زمان شكه بهذا اللحاظ انما هو خصوص ساعة ثبوت الآخر و حدوثه لا الساعتين . است و اين فوت فرزند در بين روز جمعه و شنبه يقينا شك اولى را منتقض كرده قوله لا الساعتين يعنى شك به لحاظ حدوث آخر است كه موت ولد باشد نه به لحاظ ساعتين كه زمان باشد و از اين جهت شبهه ، شبهه مصداقى است به اين معنى كه احتمال مىرود استصحاب عدم موت هركدام منتقض شده باشد بيقين آخر همچنان كه بيان نموديم . [ رد مصنف كه در امور وجدانيه شبهه مصداقيه نيست بدون خارجيه ] مخفى نماند شبهه مصداقيه در امور وجدانيه از يقين و شك و غير آنها از ادراكات معنى ندارد مثلا ممكن نيست شخصى شك كند كه يقين دارم يا نه و همچنين آيا من شك دارم يا نه . بله شبهه مصداقيه متصور است در امور خارجيه مثل عدالت زيد و فسق عمرو و امثال آن پس در ما نحن فيه زمان شك كه روز جمعه است متصل است به زمان يقين تا روز شنبه و استصحاب عدم آن جارى است و ترددى در شك آن نيست . بله براى ما شكى است واقعا كه آيا موت پدر روز جمعه بوده است يا روز شنبه و بالعكس آيا فوت فرزند روز جمعه بوده است يا روز شنبه و علم اجمالى حاصل است كه در يكى از اين روزها براى هركدام موت حاصل شده است و اين مردد بودن ضرر باستصحاب نمىزند چون يقين سابق و شك لاحق يقينا حاصل است و اگر اين مردد بودن واقعا ضرر باستصحاب بزند لازم است اصلا سائر مقامات استصحاب جارى نشود . مثلا اگر علم پيدا كرديم كه زيد اگر شرب سم فلانى نموده است قطعا مرده است و اگر آن سم را نخورده است يقينا زنده است و اين احتمال شرب سم و عدم آن سبب است براى شك در حيات آن و استصحاب آن جارى است و مثل استصحاب