شرح فارسى كفاية الاصول مرحوم آخوند خراسانى — صفحة 317
. . . . . . . . . . جواب آنكه اين معنى صحيح است اگر غايت نباشد و ذكر غايت قرينه است كه كل شيء طهارت واقعى نيست بلكه ظاهرى است و همچنين جمله الماء كله طاهر تمام اين جملات مذكوره ظهور دارد كه غايت در آنها حد است براى حكم و محمول نه حد و قيود موضوع باشد تا دلالت بر قاعده بنمايد كما لا يخفى فتأمل جيدا . مخفى نماند جواب مصنف قبلا داده شد فراجع . [ اشكالات بر تمسك مصنف به روايت كل شىء طاهر ] و ايضا اشكال استعمال لفظ در جائى وارد است كه معناى انشاء ايجاد معنى باشد بلفظ كما آنكه مشهور قائلند چون در اين حال ممكن نيست ايجاد نمودن دو شيئى كه يكى از آنها در طول ديگرى است و آن دو را بجعل واحد انشاء نمايند چون حكم ظاهرى در طول حكم واقعى مىباشد و اما بنا بر مسلك ما كه انشاء ايجاد معنى بلفظ نيست به جهت آنكه لفظ وجودى دارد بنفسه و موجد شىء نمىباشد و معنى اعتبار نفسى است و لذا از ماده عنى يعنى است و عنى اى قصد پس معنى اعتبار نفسانى است كه مظهر آن معنى لفظ است و از اين جهت قبلا گذشت در مباحث الفاظ در كلام نفسى . پس همچنانى كه خبر مبرز و مظهر امر نفسانى متكلم مىباشد همچنين انشاء مظهر آن معنائى است كه متكلم اراده كرده است و فرق بين خبر و انشاء از اين جهت نيست و آنچه كه فرق بين خبر و انشاء است آنست كه انشاء مجرد امر نفسانى است و شىء ديگرى نيست كه انشاء مطابق آن باشد يا مخالف تا آن كلام صادق باشد و يا كاذب بخلاف جمله خبريه كه متكلم قصد حكايت شىء خارجى را مىنمايد كه اگر كلام او مطابق خارج شد كلام صادق است و اگر مخالف شد كاذب است و تفصيل خبر و انشاء قبلا گذشت . و اما ما نحن فيه مانعى ندارد اراده بنمايد متكلم حكم واقعى را بر موضوع