باليقين اليقين بالفراغ بما علمه الامام ( ع ) من الاحتياط بالبناء على الاكثر و الاتيان بالمشكوك بعد التسليم مفصولة .
شرح
رابعه و شك در آن باشد سابقا به اين معنى كه سه ركعت نماز خوانده است يقينا و شك در آن دارد كه آيا چهارمى است يا نه در اين حال امام عليه السّلام مىفرمايند بايستد اضافه كند به آن صلاة ركعت ديگرى را و بعد از آن چيزى برآن نيست و اگر اين معنى باشد اشكال شده است بر تمسك روايت در حجت استصحاب كما آنكه از مرحوم شيخ نقل شده است اين معنى موافق با مذهب خاصه و مذهب شيعه نمىباشد بلكه مطابق مذهب عامه است كه نماز احتياط را متصلا مىآورد نه منفصلا چون ضرورى است كه ركعت ديگرى را كه بايد بياورد ظاهر روايت متصل به آن ركعات است و آنچه كه مذهب شيعه برآن مستقر است ركعت ديگرى است بعد از تشهد و تسليم درحالىكه آن ركعت جدا باشد نه آنكه متصل بركعات قبلى باشد بنابراين معنى مراد از يقين سابق يقين بفراغ نماز است يعنى اشتغال يقينى مكلف فراغ آن لازمه دارد كه يك ركعت ديگر اضافه كند بعد از آنى كه حمل ركعات را بر اكثر نموده باشد اگر واقعا سه ركعت آورده ركعت منفصل متمم چهارم مىباشد و مانع ندارد زياده تكبير و تشهد و سلام و اگر واقعا چهار ركعت بوده ركعت منفصل نافله مىباشد بخلاف آنكه بناء بر سه ركعت گزارد و يك ركعت ديگر بياورد متصلا كه احتمال پنج ركعت داده مىشود و اگر حمل بر اكثر نمايد احتمال ناقص داده مىشود و اين معنى را امام عليه السّلام در مقام فراغ ذمه نموده است مثل آنكه فرموده است در روايت ديگر الا اعلمك شيئا اذا صنعته ثم ذكرت انك نقضت او اتممت لم يكن عليك شىء قال الراوى قلت بلى فقال عليه السّلام اذا سهوت فابن على الاكثر و اذا فرغت و سلمت فقم و صل ما ظننت الخ روايت .