الكلية الارتكازية الغير المختصة بباب دون باب و احتمال ان يكون الجزاء هو قوله فانه على يقين الخ غير سديد فانه لا يصح الا بارادة لزوم العمل على طبق يقينه و هو الى الغاية بعيد .
شرح
شرط عبارت از اين جمله مىباشد و ان لا تيقن انه قد نام كه دلالت بر حذف آن مىنمايد ما قبل آن و اما جزاء شرط آن هم محذوف است و علت جزاء جاى جزاء شرط واقع شده است و آن علت قوله عليه السّلام است كه مىفرمايد فانه على يقين من وضوئه و لا ينقض اليقين بالشك و در مواردى كه علت جزاء جاى جزاء شرط واقع شده است زياد است در آيات شريفه و اخبار من جمله قوله تعالىوَ مَنْ كَفَرَ فَإِنَّ اللَّهَ غَنِيٌّ عَنِ الْعالَمِينَچون و من كفر شرط است و جزاى آن محذوف است كه در معنى اين مىشود و من كفر لن يضر اللّه و علت جزاء جاى آن جزاى محذوف واقع شده است كه علت جزاء قوله تعالى مىباشدفَإِنَّ اللَّهَ غَنِيٌّ عَنِ الْعالَمِينَو در ما نحن فيه قوله ( ع ) كه مىفرمايد فانه على يقين من وضوئه و لا ينقض اليقين بالشك و در مواردى كه جزاء شرط محذوف مىشود و علت جزاء جاى جزاء واقع مىشود زياد نقل شده است .
در كتاب مغنى يك بابى است از اين جهت و احتمالاتى كه در روايت داده مىشود در جائى كه جزاء محذوف باشد سه احتمال است .
اول : آنكه مراد از لا تنقض اليقين بالشك مراد از يقين ، يقين بوضوء و شك ، شك در نوم بوضوء مىباشد كه اگر اين معنى باشد فقط روايت در يقين بوضوء و شك بوضوء از جهت نوم است و سائر نواقض وضوء را نمىگيرد چون علت معلوم برگشت به اين مىشود كه لا يجب الوضوء على من تيقن بالوضوء و شك فى النوم منه لانه على يقين من وضوئه و لا ينقض يقينه بالوضوء بالشك فى النوم و اين معنى بسيار ركيك و بىفايده است .
دوم : از احتمالات روايت آنكه مراد از يقين ، يقين بوضوء است و مراد از شك ،