شرح فارسى كفاية الاصول مرحوم آخوند خراسانى — صفحة 107
. . . . . . . . . . [ متعلق نواهى سه قسم است و جريان برائت در امر بسيط ] مخفى نماند متعلق نهى چند قسم است اول آنكه متعلق آن افراد من حيث المجموع مىباشند بنحو عام و افراد خارجيه اجزاء ضمنى منهى مىباشد و شك در بعض افراد شك در تكليف مىباشد و برگشت آن به شك بين اقل و اكثر ارتباطى مىباشد كما آنكه در واجب بين اقل و اكثر ارتباطى همچنين است و همچنانى كه واجب در بين اقل و اكثر برائت است كما آنكه خواهد آمد انشاءالله تعالى . همچنين در اقل و اكثر ارتباطى حرام برائت است غاية الامر در اقل و اكثر واجب در آنجا اقل متيقن است مثل اجزاء نماز كه شك داريم آيا ده جزء آن واجب است يا يازده و متيقن در آنجا اقل است و شك در اكثر برائت است ولى در نواهى كه ارتباطى باشد به عكس است اكثر متيقن است و اقل مشكوك و برائت در اقل است و در برائت فرقى نيست واجب يا حرام استقلالى باشد و يا ضمنى . قسم دوم : متعلق ترك هر فردى از فرد طبيعت است استقلالا كه هركدام از آنها اطاعت و عصيانى دارند مستقلا نظير شرب خمر اين قسم ايضا شك در موضوع شك در تكليف است و برائت جارى است . قسم سوم : از متعلق نهى امر بسيط است كه افراد خارجيه محصل آن امر بسيط مىباشند و مقدمه آن مىباشند و متعلق نهى افراد خارجيه نمىباشند بلكه متعلق نهى امر بسيط است در اين مورد فرد مشكوك لازم است ترك آن چون شك در امتثال آن امر بسيط است و اشتغال يقينى برائت يقينى مىخواهد اگرچه ممكن است در اين قسم ايضا برائت جارى شود در فرد مشكوك چون امر بسيط اگر از امور عرفيه نباشد نظير طهارتى كه مأمور به باشد شرعا و افعال خارجيه وضوء مامور به شرعى نباشند بلكه من باب مقدمه و محصل آن امر بسيط كه طهارت باشد مىباشند . در اين مورد ممكن است برائت و آنكه متيقن از اسباب لازم است امتثال آن