خبر از قيصرهاى نصرانى از لاطينىها و ايشان كتيماند و نيرومند شدن دولتشان در قسطنطينيه سپس در شام تا آغاز فتح اسلامى و پس از آن تا انقراض دولتشان
اين قيصرهاى نصرانى از اعاظم و مشاهير ملوك جهانند . قلمرو فرمانروايى آنان بر ساحل درياى روم از اندلس تا رم ، تا قسطنطينيه ، تا شام ، تا مصر و اسكندريه ، تا افريقيه و مغرب بود . با تركها و ايرانيان از جانب مشرق ، و با سياهان از سوى مغرب از نوبه و آن سوى آن نبرد كردند . نخست بر آيين مجوس بودند ، سپس بعد از ظهور حواريون و انتشار دين نصرانى در سرزمينشان و چند بار تسلط ايشان بر سرزمين مسيحيان ، دينشان را پذيرفتند . نخستين كسى كه به اين كيش درآمد ، قسطنطين دوم پسر كنستانتيوس بود و مادرش هلنا [ 1 ] ، دختر ماكسيميانوس [ 2 ] قيصر و خليفهء ديوكلسين سى و سومين قيصر ، از قياصره بود - و ما از آن سخن گفتيم - .
اما اين دين را از آن رو دين نصرانيت گويند كه به ناصره منسوب است يعنى همان قريهاى كه چون عيسى ( ع ) با مادر خود از مصر بازگشت در آن مسكن گزيد . اين قيصرها را بنى الاصفر مىگفتند و بعضى آنان را ، فرزندان عيصو پسر اسحاق دانستهاند ، ولى محققان اين انتساب را منكرند و آن را نمىپذيرند .
ابو محمد بن حزم ، به هنگام ذكر اسرائيل ( ع ) مىگويد : اسحاق ( ع ) را جز يعقوب پسرى ديگر بود ، به نام عيصاب . فرزندان او در كوههاى شراة از شام تا حجاز زندگى مىكردهاند و همه از ميان رفتهاند . جز اينكه برخى مىگويند كه روميان از فرزندان او هستند و اين قولى خطاست . و اين گروه از اين رو در غلط افتادهاند كه موضع و مكان آنان را اروم [ 3 ] مىگفتند .
اينان پنداشتهاند كه روم بايد مردم سرزمين اروم بوده باشند و حال آنكه چنين نيست . روميان
هامش
[ ( 1 ) ] هيلانه .
[ ( 2 ) ] محشميان .
[ ( 3 ) ] ت : ادوم .