شرح فارسى كفاية الاصول مرحوم آخوند خراسانى — صفحة 216
فصل المشهور بين الاصحاب حجية خبر ( الخبر - خ ل ) الواحد . مخفى نماند اين كلام مخالف عقيده مصنف است در حجيت خبر واحد بلكه عمده مدرك بناء عقلاء است در حجيت خبر واحد و اخبار و آيات امضاء آن مىباشد جواب صحيح آنكه ظن از خبر واحد چون از خبر حسى مىباشد حجت است نزد عقلاء بخلاف ظن از شهرت فتوائيه كه از خبر حدسى است حجيت ندارد نزد عقلاء و الا ظن از فتوى يك فقيه بايد حجت باشد كما آنكه گذشت [ در حجيت خبر واحد ] [ در حجيت خبر واحد و آنكه اهم مسائل اصوليه است ] قوله فصل المشهور بين الاصحاب الخ مخفى نماند علم ضرورى به احكام شرعية براى مكلفين غالبا ممكن نيست مگر در احكام كليه نظير صلاة و صوم و حج و غيره و اخبار متواتره و يا خبرى كه به واسطه قرائن موجب قطع باشد ايضا بسيار قليل و كم است پس بنا بر اين بيان اكثر احكام شرعيه به واسطه خبر واحد ثابت مىشود و بحث در آن از اهم اصوليه است اگر حجيت آن ثابت شد بخصوص انفتاح باب علم و علمى است و بعدم ثبوت آن انسداد باب علم و علمى است و آن اهم مقدمات انسداد است و اثبات حكم شرعى بخبر واحد توقف دارد بر چند امورى . اول اصل صدور آن دوم جهت صدور كلام كه حمل بر تقيه و بر سخريه و غيره نشود و بناء عقلاء رفع آن را مىنمايد كه بايد حمل بر اراده جديه شود . سوم ظهور كلام كه باب الفاظ در آن گذشت از اوضاع لغويه و قرائن عامه . چهارم حجيت ظهور كلام كه آن هم گذشت در اصالة الظهور كه حجيت عقلائى دارد . و اما صدور سنت كه عبارت باشد از قول معصوم يا فعل او يا تقدير او آيا ثابت مىشود بخبر عادل يا ثقه يا نه اين جهت ايضا دو قسم مىشود . اول آنكه راوى خبر عمدا كاذب است در قول معصوم .