[ رد قول مرحوم شيخ بهائى كه وصف مفهوم دارد ]
بل ربما قيل إنّه لا وجه للحمل لو كان به لحاظ المفهوم فان ظهوره فيه ليس بأقوى من ظهور المطلق فى الاطلاق كى يحمل عليه لو لم نقل بأنه الأقوى لكونه بالمنطوق كما لا يخفى .
شرح
مفهوم وصف باشد .
كما آنكه اين معنى را نسبت بمرحوم شيخ بهائى دادهاند كه فرموده حمل مطلق بر مقيد من باب مفهوم وصف است و اشكال نموده كه در يك جا علماء مىفرمايند وصف مفهوم ندارد و در جاى ديگر حمل مطلق بر مقيد مىكنند و حال آنكه حمل مطلق بر مقيد من باب مفهوم وصف است مصنف مىفرمايد در جواب آن حمل مطلق بر مقيد با شرايطش نه من باب مفهوم وصف باشد بلكه از معلوماتست كه قضيه حمل مطلق بر مقيد نيست مگر آنكه مراد بمطلق مقيد است .
كما آنكه در مثل جئنى به انسان و جئنى به حيوان ناطق كه مراد مقيد بود و اثبات حكم براى قيد مىشود ولى نفى حكم را از غير موضوع نمىكند كه اگر نفى كند اين معنى مفهوم است بلكه اثبات حكم در غير موضوع ساكت است و در موضوع مقيد مثل آنست كه از اول مولا فرموده است اعتق رقبة مؤمنة .
قوله بل ربما قيل إنّه لا وجه الخ : بلكه گفته شده است كه حمل مطلق بر مقيد اگر به لحاظ مفهوم باشد نه دليلى ديگر اصلا وجهى ندارد كه مطلق را حمل بر مقيد كنيم به جهت آنكه ظهور مفهوم مقيد اقوى از ظهور مطلق نيست تا آنكه حمل كنيم مطلق را بر مقيد و اراده مقيد بشود اگر نگوئيم كه ظهور مطلق اقوى است از ظهور مقيد چون ظهور مطلق به واسطه منطوق است و ظهور منطوقى اقوى از ظهور مفهومى است و جواب آن گذشت كه مراد از مطلق مقيد است كما آنكه انشاءالله تعالى در باب مطلق و مقيد مىآيد كما لا يخفى .