. . . . . . . . . .
شرح
با تمام اجزاء و شرائطش علت تامه است براى سقوط امر و عليت عقلى دارد و مجالى براى امتثال ثانى باقى نمىماند و اما مثلى كه براى شرب است مصنف زده است غرض از امر به آوردن آب در اين مامور به تمكين مولا است از آب خوردن و آنكه بتواند آب بخورد و اين غرض هم بعد از آوردن آب ساقط شد و اما خوردن آب را مولا آن غرض از فعل مولاست و آن غرض هم تحت اختيار عبد نيست كه آن غرض را حاصل كند چونكه اختيارى عبد نيست و خوردن و نخوردن آب بدست مولا است نه بدست عبد .
و اما روايات صلاة معاده كه مصنف تمسك به آنها كرده است آن روايات از محل بحث ما خارج است چون نهايت آنها آنست كه بعد از صلاة فرادى براى مكلف يك صلاة استحبابى ديگرى هست كه بجا بياورد و استفاده مىشود كه امر وجوبى ساقط شد و مجالى براى وجوب نيست كما آنكه از روايات صلاة معاده و صلاة آيات استفاده مىشود كه مادامىكه آيت باقى هست اعاده كند صلاة آيات را و همچنين صلاة با جماعت اهل تسنن تمام اينها يك استحبابى بيشتر نمىرساند و اما بعض روايات صلاة معاده كه وارد شده است . يجعلها فريضة يعنى آن نماز معاده را فريضه و واجب نيت كند مفسر اين روايت صحيحه اسحاق ابن عمار است كه امام مىفرمايد صل و اجعلها لما فات نماز بخواند و آن فريضه را قضاى خود قرار دهد يا معناى يجعلها فريضة يعنى ظهر يا عصر قرار دهد كه ذاتا واجب و فريضة بوده مقابل آن نمازهائى كه ذاتا مستحب است و اما روايت ان اللّه اختار احبهما :
اين روايت ضعيفة السند است و برفرض سند او هم صحيح باشد باز همان استحبابى كه ذكر كرديم دلالت مىكند و ممكن است جواب ديگر بدهيم كه اين روايت اختار احبهما در مقام شرائط قبول است و مامور به واجبى را كه عبد آورده است ممكن است قبول نشده باشد و لو مسقط تكليف است بنا بر اينكه شرائط قبول غير شرائط صحت است و خداى تعالى يكى از نمازهائى كه قبول شده است از واجب يا مستحب اختيار نموده است فافهم .