. . . . . . . . . .
شرح
است و هيچ تفاوتى بين آنها نيست .
و اما اينكه مصنف فرمود وضوء گرفتن يا خوردن آب تكليف عبد باشد كه آن را حاصل كند اين جهت تحت اختيار عبد نيست تا مكلف باشد سقوط آن را عبد چونكه خوردن آب يا وضوء گرفتن مولا تحت اختيار خود مولاست و چگونه چيزى را كه عبد ممكن نيست آن را ايجاد كند مكلف به آن مىباشد پس امتثال بعد از امتثال محال است و معقول نيست و امر ساقط شده است مگر آنكه تشريعا بياورد .
بلى بعض موارد مثل صلاة آيات وارد شده است كه اگر عبد نماز واجبش را خواند مادامىكه آية باقى است مثل اينكه هنوز آفتاب باز نشده است ثانيا نماز را بخواند و همچنين در صلاة معاده كسى كه نماز خود را بفرادى خوانده ثانيا به جماعت بخواند و ممكن است كسى بگويد امتثال بعد از امتثال است جواب آنكه در اين موارد امتثال بعد از امتثال نيست بلكه نفس صلاة جماعت يا صلاة آيات ديگر مستحب است و چونكه فرض آنست كه صلاة واجب را در دو مورد مذكور مكلف آورده است .
بلى در بعض روايات وارد شده است كه صلاة دومى را در جماعت صلاة فريضه قرار بدهد و نيت واجب كند البته اين يك ظهورى بيشتر نيست براى قرينه قطعيه كه امتثال بعد از امتثال ممكن نيست بايد حمل كنيم بر اينكه مثلا قضاى واجب قبلى باشد كما آنكه در بعض روايات وارد شده است همچنان كه دست از ظهورات برمىداريم در آنجائىكه قرينه قطعيه بر خلاف آن داشته باشيم كما اينكه تفصيل اين مطلب در باب اجزاء انشاءالله تعالى خواهد آمد و از اينجا معلوم مىشود كه احتياط در عبادات مثل صلاة و صوم و حج و غيره اگر كسى ثانيا آنها را آورد امتثال بعد از امتثال نيست بلكه باخبار احتياط كه وارد شده است در دين مستحبا آنها را مىآورد اضافه بر اينكه عقل حاكم است كه احتياط در هر موردى حسن و نيكو است كما لا يخفى