المختلفة زيادة و نقيصة بحسب اختلاف الحالات متحد معها نحو اتحاد و فى مثله يجرى البراءة و انما لا تجرى فيما اذا كان المامور به امرا واحدا خارجيا مسببا عن مركب مردد بين الاقل و الاكثر كالطهارة المسببة عن الغسل و الوضوء فيما اذا شك فى اجزائهما .
شرح
مشترك آن مفهوم واحدى است كه گرفته شده از اين مركبات كه مختلف هستند بحسب زيادى و نقيصه و غيره كه اين مفهوم واحد با مركبات متحد هستند مثل كلى با افرادش كه منطبق با هم هستند هرجا كه افراد كلى باشد حصهاى از آن كلى هست و سبب و مسبب در كلى و افراد آن نيست و دو چيز نيستند بلكه در خارج شيئى واحد مىباشد اينجا هم در اجزاء مركبات اين مفهوم واحد هست و چون مفهوم با مركبات متحد هستند و يكى هستند مىتوانيم ما برائت را جارى كنيم مثل اينكه بگويند خطى را بكشيد و نمىدانيم آيا چقدر است تا آنجا كه يقين داريم خط را مىكشيم و باقى ديگر را كه نمىدانيم برائت جارى مىكنيم و حاصل آنكه مامور به ما نفس منشأ انتزاع عنوان مطلوب است نه خود مطلوب و در منشا اگر شك كرديم برائت جارى مىكنيم چونكه اقل و اكثر ارتباطى است و بعد از انحلال علم اجمالى مكلف به نفس اجزاء و شرائط مىباشد و در مشكوك آن برائت جارى مىكنيم بلكه تمسك باطلاق هم مىكنيم كما آنكه مىآيد در نتيجه بحث و برائت در جائى جارى نمىشود كه مأمور به يك امر واحد خارجى باشد كه سبب خارجى داشته باشد و ما شك در اقل و اكثر مامور به بكنيم بايد در آنجا احتياط كنيم و برائت در آنجا نمىآيد مثل طهارة كه مسبب از غسل و وضوء است چون غسل و طهارة متحد با هم نيستند و مترتب هستند از اين جهت اگر شك در اجزاء غسل يا وضوء نموديم بايد احتياط كنيم چون اشتغال يقين ما در طهارة به واسطه احتياط رفع مىشود چون شك در محصل است اين مطلب كه جارى نمىشود برائت در وقتى است كه مامور به