مىآورد و بين حركت اضطرارى مثل افتادن از بالا به پائين و يا حركت نمودن دست و پاى شخص فلج يا حركت نبض انسان و غيره كه اختيارى انسان نيست و جبريها مىگويند تمام افعال بشر اضطرارى و بلا اختيار است
سوم از مفاسد آنها اينست كه انكار حكم ضرورى مىكنند كه محسن را مدح كنيم و قبيح را مذمت كنيم پس بهدرستى كه هر عاقلى حكم مىكند به حسن مدح نمودن كسى كه بجا مىآورد طاعات را دائما و هيچيك از معاصى را بجا نمىآورد و مبالغه مىكند در احسان به مردم و غيره از افعال نيكو و اينكه اگر كسى چنين شخصى را مذمت كند به واسطه اين افعال نيكويش عقلاء مىگويند سفيه است و ملامت مىكنند او را و حكم مىكنند حكم ضرورى بر قبح مدح نمودن كسى كه مبالغه مىكند در ظلم و جور و تعدى و در غصب و غارت اموال و قتل نفس و جلوى كار خير را مىگيرد اگر كسى چنين شخصى را مدح و تعريف نمود عقلاء او را سفيه مىنامند .
چهارم از مفاسد مذهب جبريها آنست كه قبيح است از خداى تعالى تكليف كند بندگان را بفعل طاعات و اجتناب معاصى كه فعل طاعت و معصيت از قدرت مكلف خارج باشد چونكه فاعل در افعال ما بر گمان آنها خداى تعالى مىباشد براى آنكه بقول آنها معصيتى كه از ما پيدا مىشود ممتنع است در اين حال اطاعت كردن را و بالعكس و ما نسبت به افعالمان به منزله جمادات مىباشيم و البته اين عمل قبيح است كما لا يخفى
پنجم اينكه لازمه قول آنها آنست كه خداى تعالى اظلم ظالمين باشد « تعالى اللّه عن ذلك علوا كبيرا » چونكه مىگويند زمانى كه خدا خلق بنمايد معصيت را در
شرح فارسى كفاية الاصول مرحوم آخوند خراسانى — صفحة 294
مساهمون: محمدحسين نجفى دولت آبادى اصفهانى
ص٢٩٤