كشور ورسيدگى كامل به همهء تشكيلات وچرخانيدنِ كارگاه عظيم دوائر دولتي وتأمين نيازهاى حكومت در بُعد پرسنل واعضا وشُعب مربوطه ودر جنبهء مالي وتداركاتى ، بخشي از آن ولايت كلّى ومندرج در تحت معناى عامّ آن است .
واز اين جهت است كه حكومت اسلامى در زمان حضور معصوم ، حكومتى است قائم به وى ؛ وأو حاكمِ به حق وزعيمِ مطلق بر تمام اعضاى جامعه ومتصرّف در كلّيّهء شؤون مربوطهء ملّت است ؛ چه آن كه بر حسب دلالت ادلّهء وافره ، أو واجد همهء شرايطى است كه رهبر وقائد ملّت ، بايد دارا باشد .
أو واجد مقام علمي ، به معناى گسترده ، به ويژه در رابطه با أمور سياسي واجتماعي مردم وداراى ملكهء عدالت - بدان معنا كه عمداً تخطّى از قوانين وتخلّف از حدود ووظايف نداشته باشد - وحائز مقام عصمت ، بدان معنا كه خطا واشتباه نيز در هيچ بُعدى از ابعاد وظايف خويش نكند ، مىباشد .
واصولًا ولايت وحاكميّت رهبرانى اين چنين ، در ماهيّت حكومت اسلامى ، متّخذ است ؛ واين طرز از حكومت ، جز در أواخر عمر پيامبر اسلام صلى الله عليه وآله در محيط مدينه وحجاز ودر زمان خلافت أمير المؤمنين عليه السلام در مكاني محدود وزماني كوتاه ، پياده نشد وجامهء تحقّق وعينيّت نپوشيد .
وحقيقت وماهيّت چنين حكومتى ، عبارت است از حكومت اللّه بر مردم ؛ ويا به تعبيرى ديگر ، حكومت قانون بر مردم .
وچنانچه از قرآن كريم وشواهد تاريخي استفاده مىشود ، حاكميّت انبياى الهى - يعنى آنان كه موفّق به تشكيل حكومت شدند - همه از اين قبيل بوده [ است ] .
ملاحظهء شرح حال وتراجمِ حيات حضرت يوسف عليه السلام وموسى عليه السلام ويوشع عليه السلام وداود عليه السلام وسليمان عليه السلام وخاصّه پيامبر اسلام صلى الله عليه وآله و [ نيز ] جانشينان به حقّ أو در آن بُرهه از زمان ، كه موفّق گرديدند ، شاهد گوياى مطلب است .
وضمناً معلوم باشد كه : گرچه طبق تواريخ مضبوطه ، تمام شؤون حكومتهاى امروز دنيا ، در اعصارى كه رهبران معصوم عليهم السلام تشكيل حكومت مىدادند ، موجود
رساله هاى فقهى و اصولى — صفحة 408
مساهمون: الشيخ علي المشكيني
ص٤٠٨