جهت غفلت ، بلكه به جهت عدم ديانت ، كتابها را ضايع كردند ، بعضى را پاره كردند و برخى را سوزاندند ، پس جايز است بگوييم كتابهايى كه ضايع و مفقود شد ، داخل در عدد اين هفده كتاب باشند ، بلكه مىخواهيم بگوييم كتابهايى كه مىخواهيم شرح دهيم و بيان نماييم ، الآن كه فرقهء پروتستنت ، فرقهء كاتلك و غيرهما از يهود و نصارا نمىتوانند گم شدن آنها را انكار نمايند ؛ پس جايز است اكثر كتب مفقود ، در عدد اين هفده كتاب داخل باشند كه مورّخ بيان نموده .
برهان على اتقان القرآن
بعد از اينكه اختلاف تورات و اناجيل دانسته شد كه هريك از اسفار تورات با ديگرى و همچنين هريك از اناجيل با انجيل ديگر در بسيارى از جزييات ، بلكه كليّات كه چهقدر با يكديگر اختلاف دارند ، با اينكه نويسندگان آنها از احبار ، حواريّين و از عظماى پيروان شريعت موسويّه و ملّت عيسويّه بودهاند ، على الخصوص اناجيل اربعه كه نويسندگان آنها از تلامذهء حضرت مسيح عليه السّلام و شاهد اعمال و سامع اقوال آن برگزيدهء حضرت متعال بودهاند و نهايت اهتمام را در حفظ و ضبط وقايع اعمال و افعال آن حضرت داشتهاند .
بايد دانست اگر برهانى بر بودن قرآن از كتب نازل از آسمان و من عند الرحمن ، جز همين محفوظ بودن آن از اختلاف و تغيير با اين زيادى نسخش به اكثر كثير نباشد ؛ همانا براى انسان متدبّر بصير كافى است ، كما قال تعالى :
أَ فَلا يَتَدَبَّرُونَ الْقُرْآنَ وَ لَوْ كانَ مِنْ عِنْدِ غَيْرِ اللَّهِ
« 1 »
لَوَجَدُوا فِيهِ اخْتِلافاً كَثِيراً
« 2 » . ما براى تأييد اين برهان خطير قضيّهاى را از تفسير كبير امام فخر رازى نقل مىنماييم .
او در تفسير كبير خود چنين آورده : انطاكيه قريهاى است كه در قرآن مجيد در قصّهء حضرت موسى و خضر عليهما السّلام فى قوله تعالى :
حَتَّى إِذا أَتَيا أَهْلَ قَرْيَةٍ اسْتَطْعَما أَهْلَها
هامش
( 1 ) . سوره نساء ، آيه 82 .
( 2 ) . سوره آل عمران ، آيه 82 .