وَ لَيُبَدِّلَنَّهُمْ مِنْ بَعْدِ خَوْفِهِمْ أَمْناً يَعْبُدُونَنِي لا يُشْرِكُونَ بِي شَيْئاً وَ مَنْ كَفَرَ بَعْدَ ذلِكَ فَأُولئِكَ هُمُ الْفاسِقُونَ
« 1 » ؛ خدا از شما به آنان كه گرويدند و كارهاى شايسته كردند ، وعده كرده كه هرآينه ايشان را در زمين خليفه خواهد كرد ؛ چنانكه آنان را كه پيش از ايشان بودند ، خليفه كرد . هرآينه خوفشان را به ايمنى تبديل خواهد كرد . مرا پرستند و چيزى را با من شريك نسازند و آنانكه پس از آن كافر شدند ، بيرونرفتگان از فرماناند .
بدان ! جماعتى از اعيان علماى شيعه ، نظر به منطوق اين آيهء مباركه ، بر وقوع رجعت و حقيّت آن استدلال نمودهاند به تقريب اينكه اين آيه به منطوقها بر وعدهء خدا به استخلاف كسى كه به صفات مذكور در آيه متّصف است ، دلالت دارد و آن جز امام هر عصر و اوان نيست و چون براى آن بزرگواران - صلوات اللّه عليهم اجمعين - تمكين تامّ از رعيّت در عصر و زمانشان ، بالبداعه و به جهت غلبهء ظالمين و منافقين حاصل نشد ، پس امر ، داير است بين اينكه وعدهء الهى در آيه ، خلف شود يا منجّز گردد و چون خلف وعدهء الهى كفر است ، پس انجاز متعيّن مىباشد و چون انجاز وعده در زمان حيات هيچيك از ائمّه واقع نشده ، لذا متعيّن است انجاز آن در رجعت باشد .
بنابراين مطلوب كه حقيّت رجعت باشد از اين آيه ثابت شد .
از مناقب الطاهرين شيخ جليل ، حسن بن على بن محمد بن حسن مازندرانى ، المعروف به عماد طبرى چنين نقل شده كه بعد از نقل اين آيه فرموده : از دور آدم تا يومنا هذا هنوز واقع نشده كه جميع عالميان خدا را عبادت كرده و به او شرك نياورده باشند ، پس از اينجا معلوم شد هنوز انتظار اين حالت هست ، خصوصا با ذكر سين استقبال كه در
لَيَسْتَخْلِفَنَّهُمْ
« 2 » است ؛ آن بر تراخى و استقبال دلالت دارد و وقوعش جز به تصديق رجعت و حقيّت آن نيست .
هامش
( 1 ) . سوره نور ، آيه 55 .
( 2 ) . سوره نور ، آيه 55 .