[ مصلحت تغيير وقت ظهور ]
تنبيه للنّبيه بدان در نجم ثاقب بعد از ذكر خبر ابو بصير و ابو حمزهء ثمالى كه ما آنها را در نجمهء دوّم اين عبقريّه ذكر نموديم ؛ فرموده : شيخ طوسى گفته وجه در اين اخبار اين است كه ممتنع نيست خداى تعالى اين امر را موقت فرمود در يكى از اوقاتى كه ذكر شد .
پس چون پديدار شد آنچه پديدار شد ، مصلحت تغيير كرد و تأخير آن تا وقتى ديگر و همچنين در ماه بعد و وقت اوّل منقضى شد و هر وقتى جايز است به اين مشروط باشد كه پيدا نشود چيزىكه صلاح در تأخير آن مقتضى است تا بيايد آن وقتىكه آن را تغيير نمىدهد ، پس محتوم خواهد شد و بر همين تأويل مىشود آنچه در تأخير عمرها از اوقات خود و زياد شدن آنها هنگام دعا و صلهء ارحام وارد شده و آنچه در نقصان عمرها پيش از اوقات خود در وقت كردن ظلم ، قطع رحم و غير اينها روايت شده و خداى تعالى هرچند به هردو امر داناست ، پس ممتنع نيست يكى از آنها به شرطى و ديگرى بدون شرطى معلوم باشد و در اين جمله خلافى بين اهل عدل نيست ، آنگاه جملهاى از اخبار بدا را نقل كرد .
پس از آن فرمود : و وجه در اين اخبار ، چيزى است كه پيشتر از تغيير مصلحت در آن و اقتضاى تأخير امر تا وقت ديگر ذكر كرديم ، نه ظاهر شدن امر براى خداى تعالى ؛ ( تعالى اللّه عن ذلك علوّا كبيرا . )
آنگاه اشكال كردند كه بنابراين لازم مىآيد ما به چيزى از اخبار خداى تعالى مطمئن نشويم و جواب دادند بعضى اخبار در مخبرات او جايز نيست ، چون قطع داريم آن ، تغيير داده نمىشود ؛ مثل اخبار صفات خداوند و آنچه گذشته و اخبار به اينكه مؤمنين را ثواب مىدهد و قسمى از آن ، فى نفسه به حسب تغيير مصلحت در وقت تغيير شروط آن ، قابل تغيير هست و جميع اينها را در اخبارى از آينده تجويز مىكنيم ، مگر آنكه خبر بر وجهى وارد شود كه دانسته شود مضمون آن قابل تغيير نيست .
در آنحال به شدن آن قطع مىكنيم و براى همين است كه در بسيارى از اخبار حتم