اينكه آن بزرگوار كيفيّت خروج دابّة الارض را بيان مىكند ؛ چنين است : بعد از آن ، دابة الارض ، بعد از طلوع آفتاب از مغرب ، سر خويش را بالا مىكند و همهء خلايق كه در مغرب و مشرق و بين آنها هستند ، او را مىبينند و در اينوقت توبه برداشته مىشود . نه توبه قبول مىشود ، نه ايمان آوردن . در آن روز عمل هيچكس به او نفع نمىبخشد ؛ اگرچه پيشتر ايمان آورده ، لكن در ايّام ايمانش ، عمل خير كسب ننموده باشد .
بعضى اين را از علايم قيامت كبرا شمردهاند ؛ چنانكه نوع علماى عامّه چنين اعتفاد دارند كه آن از علايم قيامت مىباشد و محتمل است براى هريك علامت باشد كه يك دفعه قبل از ظهور و يكدفعه قبل از قيامت كبرا از مغرب طلوع نمايد .
در نبوى مروى در عرائس ثعلبى است كه هنگام طلوع آفتاب از مغرب ، توبهء مذنبان و ايمان كافران به شرف قبول موصول نگردد مگر كسى كه پيش از آن به ايمان و احسان موصوف و معروف بوده باشد . پس رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله اين آيهء مباركه را قرائت فرمود :
يَوْمَ يَأْتِي بَعْضُ آياتِ رَبِّكَ لا يَنْفَعُ نَفْساً إِيمانُها لَمْ تَكُنْ آمَنَتْ مِنْ قَبْلُ أَوْ كَسَبَتْ فِي إِيمانِها خَيْراً
« 1 » .
[ علامت قبل از خروج دجّال ]
تحقيق بالاصغاء حقيق بدان بعض از مفسّرين عامّه بعد از اينكه بعض آيات را كه در آيهء مباركه است به طلوع آفتاب از مغرب تفسير نموده ، گفته : مفهوم آيه چنان است كه بعد از طلوع آفتاب از مغرب ، به هيچوجه توبه قبول نباشد .
نيز در حديث آمده : « من تاب قبل أن تطلع الشمس من مغربها تاب اللّه عليه » . « 2 »
هامش
( 1 ) . سوره اعراف : آيه 158 .
( 2 ) . ر . ك : نيل الاوطار ، ج 7 ، ص 210 ؛ مسند احمد ، ج 2 ، ص 395 ؛ صحيح مسلم ، ج 8 ، ص 73 .