ارباب عقل را مسلوب گرداند و بصاير ذوى الأبصار را چنان مستور سازد كه زمان طريقهء مستمرّ بر ما مضى را بر وتيرهء اتيان روز و ذهاب شب در نظر ايشان بر يك حالت استمرار يافته ، بنماياند ، تا آنكه زمان را بالتمام ، اسفار بلا اظلام و صباح بلا مساء پندارند و آفتاب در نظر ايشان در شب و روز منطوى ننمايد و ضياء او از ساحات مكانى و ساعات زمانى انفكاك نپذيرد .
پس آن روز به حقيقت سالى مشتمل بر سىصد و شصت روز و سىصد و شصت شب خواهد بود ، لكن آن ، سىصد و شصت روز و شب در نظر خلايق ، همهروز بىشب نمايد و لذا ، چون صحابه پرسيدند : يا رسول اللّه ! يكفينا فيه صلوة يوم ؟ در جواب فرمود : لا اقدّر ؛ يعنى نماز يك روز كفايت نكند ، بلكه به اندازهء هرروز متعارف ، بايد از آن ، وقت فرض و تقدير كرد و نماز خواند . گويند بيشتر امور غريب كه آن را از جملهء خوارق عادات محسوب دارند ، همگى مبنى بر سحر خواهد بود .
3 - فتنهء ديگر ، از جمله فتنههاى او سرعت سير است ؛ چنانكه از حضرت رسول صلّى اللّه عليه و آله سؤال كردند : و ما اسراعه فى الأرض ، قال : كالغيث استدبرته الريح ، چون بارانى كه باد آن را مىراند ، سريع السير خواهد بود ، « 1 » در چهل روز تمامى ربع مسكون را سير كند و جابلقا و جابلسا را به احاطه درآورد و سرعت سيرش به مرتبهاى باشد كه گويند از طايف تا ختن را يك گام و خطوه طى نمايد .
4 - فتنهء ديگر ، هركس به او ايمان آورد ، به صنوف تربيت و الوف تمشيّتش بهرهمند گردد ، به آسمان گويد برايش باران ببارد و به زمين گويد برايش گياه روياند ، مواشى و بهايم متابعاتش ، بلندكوهان ، گشادهپستان پرميان و پرشير و احوال منكران و معاودانش ؛ يعنى مؤمنان ثابت الايمان ، به قحط و تنگدستى ، به بلا مبتلا ، به قلّت مال ، به مجاعت اهل و عيال ، به هلاكت سوايم و مواشى ، تضييع زروع و حواشى و گرفتار صدهزار بلا خواهد بود ، كما في الحديث انّه يمرّ بالحىّ فيكذّبوه فلا يبقى لهم سائم الّا هلكت و يمرّ بالحىّ ، فيصدّقونه ، فيأمر السماء أن يمطر و يأمر الأرض أن تنبت
هامش
( 1 ) . ر . ك : صحيح مسلم ، ج 8 ، ص 197 ؛ سنن ابن ماجه ، ج 2 ، ص 1356 .