كمال الدين « 1 » فرموده : احمد بن عيسى ابو بشير عقيلى ، او از ابى حاتم ، او از ابو قبيصه ، او از ابن كلبى و او از پدرش به ما خبر داد كه گفت : از مشايخ طايفهء بجيله كه به بزرگى و خوش صورتى ايشان كسى را نديده بودم ، شنيدم كه مىگفتند : شقّ كاهن سىصد سال زندگانى نمود ؛ وقتى به حال احتضار رسيد ، قوم او نزدش جمع شدند و گفتند : به ما وصيّتى كن تا اگر زمانى روزگار تو را مفقود گرداند ، بدانيم به چه نهج رفتار كنيم .
او كلماتى گفت كه ترجمهاش اين است : به يكديگر بچسبيد و از هم جدا نشويد ، به يكديگر پشت نكنيد ، صلهء ارحام كنيد و عهد و پيمان را مراعات نماييد ! تعظيم اهل حكمت و كرم را به جا آوريد ، احترام پيران را نگاه داريد و لئيمان را ذليل كنيد . در مقامى كه بايد سخن صحيح گفت ، از گفتن لغو و هذيان بپرهيزيد و احسان خود را با منّت ضايع نكنيد . وقتى بر دشمن دست يافتيد ، او را عفو كنيد !
وقتى باهم مخالفت كرديد يا عاجز گشتيد ؛ مصالحه نماييد . اگر شما را حيله دادند ، در عوض آن ، خوبى و احسان نماييد . سخن پيران خود را بشنويد و قول كسانى را قبول كنيد كه در اواخر عداوت ، شما را به اصلاح مىخوانند ، زيرا رسيدن به غايت ندامت ، جراحتى است كه اصلاحش طول داشته . از قدح و طعن در نسبها حذر كنيد و عيوب همديگر را جستجو منماييد !
دختران نجيب خود را به كسانى كه با شما برابر و كفو نيستند ، تزويج نكنيد ، زيرا آن عيبى گران و فسادى رسواكننده است . طريق ملايمت و نرمى پيش گيريد و از شيوهء سختى و درشتى دور شويد ، چون درشتى باعث پشيمانى در عاقبت كارها مىشود و لباسهاى عيوب را بر مردم مىپوشاند ؛ صبر نافذترين مؤاخذهها و قناعت بهترين مالهاست .
خلايق ، اتباع طمع ، ارباب حرص و باركش جزع هستند . سبب روح ذلّت اين است كه يارى همديگر را ترك كنيد و هميشه با چشمهاى خوابيده نگاه نماييد ؛ مادامى كه ايشان به اخذ اموال شما اميدوارند و خوفشان در دلهاى شماست .
هامش
( 1 ) . كمال الدين و تمام النعمة ، ص 551 .