بنى عباس بود و خراب شدن نواحى شام و كشيدن جسر بر روى شط بغداد از محلى كه به محل كرخ نزديك است . همهء آنها در اندك مدتى واقع شود و ديگر منشق شدن فراتست كه واقع شده و بعد از اين ، علامت ديگر كه آن رسيدن فراتست به تنگناهاى كوفه ، بهزودى واقع مىشود ان شاء اللّه » « 1 » .
مؤلف گويد كه : وقوع اين امر - از قرارى كه از تضاعيف اخبار ظاهر مىشود - اكثر اين علامات خصوص علامات عامّه مانند شيوع منكرات و سستى امر شرع و قلّت ارباب هدايت و كثرت اصحاب عوايت ، از علامات مقارنهء ظهور نيست بلكه ظهور اين امر چون بهمنزلهء شريعت تازه و دين جديد مىباشد - چنان كه در بعض اخبار ، اشارهء به آن گذشت - وقوع نيابد مگر بعد از اضمحلال شرع مطهّر و اندراس آثار آن بالمرّه ، بهطورى كه باقى نماند مگر اسم و رسم ؛ چنان كه امروزه - كه مقارن تاريخ هزار و دويست و نود و سه هجرى مىباشد - مقدّمات آن مانند رجوع مرافعهجات و خصوصيات شرعيه به غير اهل آن از كسانىكه در ظاهر به لباس اهل علم و در باطن از حكّام جورند ، و بردن اطفال به معلم خانهء نظام و رجوع امور مسلمين به كفّار و مسلّط شدن ايشان بر اهل ايمان و متابعت لشكر اسلام به فرنگيان و رواج سيرت و رفتار و شعار و لباس ايشان در ميان مسلمانان ، و امثال اينها آماده گشته ، و رفتهرفته به موجب المصاحبة مؤثّرة ، اطفال به اعتقادات ايشان ثابت شوند و طبقهء بزرگان كه بر سيرت اهل ايران نشو و نمو كردهاند منقرض شوند ، و علماى ربّانى كه به تربيت و ترويج سلاطين شيعه طى مقامات عاليه كردهاند بميرند و طلاب علوم شرعيه قاصر بمانند . پس آثار كفر و اندراس اسلام قوّت گيرد و اكثر مردم از دين خارج شوند تا آنكه مضامين بعض اخبار گذشته - كه دو ثلث مردم يا زياده ، از اعتقاد حق برگردند و ائمه مثل اين امت را مثل قوم نوح عليه السّلام ، و مثل قائم عليه السّلام را مثل خود نوح عليه السّلام ذكر كردهاند كه بعد از آنكه به او ايمان آوردند مرتد گرديدند . در آنوقت كه وعده كرد اين درختها بعد از آنكه به حد رشد رسد از آنها كشتى ساخته شود و فرج رسد و تا سه دفعه غرس اشجار كرد و اين وعده نمود و فرج نرسيد و در هر دفعه جمعى مرتد گشته - صادق آيد ، و آنكه جماعتى كه بر
هامش
( 1 ) . بحار الانوار ، ج 52 ، ص 275 ، ح 169 .