فصل هفتم : در ذكر توقيعاتى كه از ناحيهء مقدسه بيرون آمده
بدان كه مراد از توقيع در اين مقام ، دست خطى باشد كه از حضرت صاحب الامر - عجّل اللّه فرجه - بيرون آمده در جواب سؤال سائلين ، يا آنكه ابتداء بدون سؤال خارج شده . و چون ملاقات آن بزرگوار در باب احكام شرعيه و غير آن ، بر وجه مكاتبه واقع شده نه بر وجه مخاطبه و مشافهه ، لهذا علماى اعلام - رضوان اللّه عليهم الى يوم القيام - اهتمام تام در ضبط آنها نمودهاند . و اطلاق لفظ توقيع هم در كلام ايشان - مثل اينكه مىگويند در توقيع فلان و فلان وارد شده - محمول بر اين دستخط مىشود ؛ اگرچه صدور دستخط از ساير ائمه عليهم السّلام هم بسيار شده و در مطاوى كلمات سابقه ، اشاره يا ذكر جملهاى از آن توقيعات گذشت و مقصود در اين فصل هم ذكر جملهء ديگر از آنها مىباشد نه استيفاء جميع آنها ؛ تا آنكه خروج از وضع كتاب لازم نيايد ، و غرض از ذكر اين بعض ، بهعلاوه فايده علميه ، تأكيد در اثبات وجود فايض الجود آن بزرگوار است . زيرا كه مكتوب بدون كاتب بلكه مطلق اثر بدون مؤثر نشايد و چون وضع كتاب بر لسان فارسى و ذكر عبارت توقيع و ترجمه ، موجب تطويل بود ، اقتصار به ذكر ترجمه نموديم و آنچه غرض به ذكر آنها تعلّق يافته ، چند نوع است :
نوع اول : توقيعاتى است كه در جواب مسائل " حميرى " خارج شده
مجلسى رحمه اللّه در كتاب بحار روايت كرده از شيخ طوسى قدّس سرّه در كتاب غيبت از جماعتى از " ابو الحسن ، محمد بن احمد بن داود " ، از خط " احمد بن ابراهيم نوبختى " كه به امر " شيخ ابو القاسم ، حسين بن روح " در جواب مسائل " محمّد بن عبد اللّه بن جعفر حميرى " نوشته