نيايد . بلكه گاه باشد كه خود را در مقام مقلدين درآورد و رسالهاى هم از عالم معتبر آن عصر ، در بغل خود يا طاقچه اطاق خود گذارد از خوف آنكه به او گويند كه چون مجتهد نباشى و تقليد هم نكنى ، پس عبادت تو باطل باشد و ادعاى زهد و صلاح تو دروغ ؛ لكن با اين حال نه اعتقاد به عالم دارد و نه تصديق آن مجتهد مىنمايد ؛ بلكه خود را اهل لبّ و باطن مىداند و ديگران را قشرى و ظاهرى مىخواند و گاهگاه هم به بعض اسباب و نيرنگجات به بعض كارهاى مردم اطلاع مىيابد ، يا آنكه از خارج در مقام تحقيق حالات بعضى برمىآيد ، يا آنكه از وجنات حال و اطراف كلام و مقال ، بر آن مطلع شود و اخبار نمايد و مشتبه كند بر او كه : من ضمير مىگويم و علم بما فى الضمير دارم و به اين وسيله ، مردمان احمق دنياطلب را مسخّر خود گرداند و خود را عارف نام نهد و اهل باطن خواند . و فقير گويد : و اين نوع اشخاص ، شياطين انسى باشند كه مردمان را گمراه نمايند ، و به منزلهء موش خانگى باشند كه متاع خانهء ايمان را خراب نمايند و اعتقاد صحيح را فاسد كنند .
چنانكه سيد سجاد عليه السّلام در حديثى كه حقير در كتاب " كفاية الراشدين " « 1 » نقل كردهام به آن اشاره مىفرمايد ، و مضمون آن اين است كه : « هرگاه بعضى مردم را ببينيد كه طور خوش دارد و آرام است و كلام خود را طول مىدهد و فروتنى مىنمايد در حركات و سكنات ، مغرور نكند شما را ؛ زيرا چه بسيار كسىكه عاجز است از تحصيل دنيا و مرتكب حرام شدن به جهت ضعف بنيه و خوارى خود و ترس دلش ، پس اين را دام خود قرار مىدهد و مردم را دائما به دام مىاندازد به ظاهر خود ، و اگر بتواند كار حرامى بكند مىكند و مضايقه ندارد ، و اگر ديديد كه از مال حرام پرهيز مىكند ، پس آرام باشيد [ تا ] گول نزند شما را .
زيرا كه شهوتهاى خلق ، مختلف باشد . چه بسيار كسىكه از مال حرام بپرهيزد و از اعمال شنيعهء ديگر باك ندارد ؛ و اگر ديديد كه عمل شنيع هم نمىكند ، گول نخوريد تا ببينيد عقل او چگونه است ؛ زيرا بسيار كسىكه عمل بد نكند ، لكن نادان باشد و از نادانى خرابى بسيار كند ؛ و اگر ديديد كه عقلش درست است ، گول نخوريد تا ببينيد كه عقل را تابع هوا و هوس كرده يا به عكس ، و ببينيد چگونه است با رياست باطله ، مىخواهد آنرا
هامش
( 1 ) . يكى ديگر از مؤلّفات مرحوم شيخ محمود عراقى مىباشد .